รถเช่าถูกกฎหมายไหม ทะเบียน ป้าย ประกัน ใบขับขี่ และสัญญาที่ควรตรวจ

รถเช่าเกี่ยวข้องกับกฎหมาย 3 กลุ่ม คือ กฎหมายรถซึ่งกรมการขนส่งทางบกดูแล กฎหมายประกันภัยซึ่ง คปภ. กำกับ และกฎหมายสัญญาเช่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ผู้เช่าไม่ต้องรู้ทุกข้อ แต่ควรรู้ว่าตรวจอะไรได้เองและควรถามร้านเรื่องอะไร

บทนี้สรุปเฉพาะเรื่องที่ใช้ตัดสินใจได้จริง รายละเอียดทางกฎหมายเฉพาะรายควรสอบถามหน่วยงานหรือทนายความโดยตรง

การจดทะเบียนรถที่ใช้ให้เช่า

รถที่ใช้ให้เช่าต้องจดทะเบียนตามประเภทที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ดูแลการจดทะเบียนรถตาม พ.ร.บ.รถยนต์ พ.ศ. 2522 ผู้เช่าควรถามผู้ให้เช่าและตรวจสมุดทะเบียน ถ้าสงสัย สอบถามสายด่วนกรมการขนส่งทางบก 1584

ในตลาดจริง ผู้ให้เช่าบางรายนำรถที่จดทะเบียนเป็นรถส่วนบุคคลมาให้เช่า เรื่องนี้มีผลอย่างน้อย 2 ด้าน

• ด้านกฎหมายรถ ประเภทการจดทะเบียนต้องเป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด ถ้าไม่แน่ใจ สอบถามสายด่วน 1584
• ด้านประกันภัย ลักษณะการใช้รถต้องตรงกับกรมธรรม์ ถ้าไม่ตรงอาจถูกปฏิเสธความคุ้มครองเมื่อเกิดเหตุ ถามบริษัทประกันภัยโดยตรง

สิ่งที่ผู้เช่าทำได้คือถามร้านตรง ๆ ว่ารถจดทะเบียนประเภทใด และกรมธรรม์ระบุการใช้รถแบบใด ร้านที่ทำถูกต้องมักตอบได้ทันที

ป้ายทะเบียนบอกอะไรได้บ้าง

ป้ายทะเบียนช่วยดูเบื้องต้นได้ว่ารถจดทะเบียนประเภทใด รถเก๋งส่วนบุคคลใช้ป้ายพื้นขาวตัวอักษรดำ ส่วนรถที่ใช้ให้เช่าต้องจดทะเบียนตามประเภทที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด ถามผู้ให้เช่าและตรวจสมุดทะเบียน

ป้ายทะเบียนเป็นแค่การดูเบื้องต้น ไม่ได้บอกว่ารถมีประกันภาคสมัครใจหรือประกันยังไม่หมดอายุ ต้องตรวจแยก

ป้ายภาษีประจำปี

รถทุกคันต้องเสียภาษีประจำปีและมีเครื่องหมายแสดงการเสียภาษีติดที่กระจกรถ ผู้เช่าตรวจได้เองว่ายังไม่หมดอายุ ถ้าหมดอายุแล้ว ให้ถามร้านทันทีหรือขอเปลี่ยนรถ เพราะรถต้องมีประกันภาคบังคับที่ยังไม่หมดอายุจึงจะต่อภาษีประจำปีได้

ประกันภัยภาคบังคับ และประกันภาคสมัครใจ

รถทุกคันต้องมีประกันภัยภาคบังคับตาม พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. 2535 ซึ่งคุ้มครองความเสียหายต่อชีวิตและร่างกาย แต่ไม่คุ้มครองตัวรถ ส่วนความเสียหายของตัวรถเช่าและทรัพย์สินคู่กรณีขึ้นกับประกันภาคสมัครใจ

ประเภท	คุ้มครองอะไร	บังคับไหม
ประกันภาคบังคับ (พ.ร.บ.)	ชีวิตและร่างกายของผู้ประสบภัยจากรถ ตามวงเงินที่กฎหมายกำหนด	บังคับทุกคัน
ประกันภาคสมัครใจ	ตัวรถและความรับผิดต่อบุคคลภายนอก ตามชั้นและเงื่อนไขกรมธรรม์	ไม่บังคับตามกฎหมาย แต่ร้านที่ดีมักทำ
ประกันเสริมของร้าน	ลดค่าเสียหายส่วนแรกที่ผู้เช่าต้องจ่าย ตามเงื่อนไขของร้าน	ไม่บังคับ ผู้เช่าเลือกซื้อ

ประกันภาคสมัครใจอยู่ภายใต้การกำกับของสำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) สายด่วน 1186 เงื่อนไขค่าเสียหายส่วนแรกในกรมธรรม์เป็นไปตามแบบกรมธรรม์ที่ คปภ. กำหนด ส่วนค่าเสียหายส่วนแรกในสัญญาเช่าเป็นตัวเลขที่ร้านกำหนดเอง

สิ่งที่ควรขอดู

• สำเนาหน้าตารางกรมธรรม์ประกันภาคสมัครใจ ดูชั้น วันหมดอายุ และทะเบียนรถให้ตรงกับคันที่เช่า
• เงื่อนไขเรื่องผู้ขับ บางกรมธรรม์ระบุชื่อผู้ขับหรือจำกัดอายุผู้ขับ
• เบอร์แจ้งเหตุของบริษัทประกัน

ใบอนุญาตขับรถของผู้เช่า

ผู้เช่าและผู้ขับทุกคนต้องมีใบอนุญาตขับรถที่ยังไม่หมดอายุและตรงกับประเภทรถ ใบขับขี่ชั่วคราวบางร้านไม่รับ และหลายร้านกำหนดอายุขั้นต่ำหรือประสบการณ์ขับขี่ขั้นต่ำเอง

สำหรับผู้เช่าชาวต่างชาติ ร้านมักขอหนังสือเดินทาง และผู้เช่าต่างชาติต้องมีใบขับขี่ที่ใช้ได้ในไทย เงื่อนไขถามกรมการขนส่งทางบก สายด่วน 1584

ถ้าให้คนที่ไม่มีชื่อในสัญญา หรือไม่มีใบขับขี่ขับรถ แล้วเกิดเหตุ ประกันเสริมของร้านมักใช้ไม่ได้ และผู้เช่าอาจต้องรับผิดเต็มจำนวนตามสัญญา

สัญญาเช่ารถ ควรมีอะไรบ้าง

สัญญาเช่ารถอยู่ภายใต้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะเช่าทรัพย์ ผู้เช่ามีหน้าที่ดูแลรถที่เช่าและรับผิดในความเสียหายตามที่กฎหมายและสัญญากำหนด ขอบเขตความรับผิดแต่ละกรณีขึ้นกับข้อเท็จจริงและสัญญา ถ้ามีข้อพิพาทควรปรึกษาทนายความ

สัญญาที่ดีควรมีอย่างน้อย

• ชื่อและที่อยู่ของร้านและผู้เช่า ชื่อผู้ขับทุกคน
• ยี่ห้อ รุ่น สี ทะเบียนรถ เลขไมล์ และระดับน้ำมันตอนส่งมอบ
• วันเวลารับคืน ค่าเช่า ค่าปรับคืนล่าช้า
• มัดจำ วิธีคืน และจำนวนวันที่คืน
• ชั้นประกัน ค่าเสียหายส่วนแรก ข้อยกเว้น และค่าขาดประโยชน์
• เงื่อนไขน้ำมัน ระยะทาง และพื้นที่ที่ห้ามขับ
• วิธีจัดการใบสั่งจราจรและค่าผ่านทาง
• ใบส่งมอบรถที่จดรอยเดิม แนบเป็นส่วนหนึ่งของสัญญา

ถ้าสงสัยว่าข้อสัญญาเช่าเป็นธรรมหรือไม่ หรือถูกเอาเปรียบ ร้องเรียนได้ที่สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ช่องทางติดต่อดูจากเว็บไซต์ของ สคบ.

ตัวตนของร้าน

ร้านที่เป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน ตรวจชื่อนิติบุคคลได้จากระบบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ส่วนร้านบุคคลธรรมดาอาจมีใบทะเบียนพาณิชย์ ซึ่งจดกับหน่วยงานรับจดทะเบียนในพื้นที่ที่ร้านตั้งอยู่ กิจการแบบใดต้องจด สอบถามกรมพัฒนาธุรกิจการค้าโดยตรง

หลักฐานอื่นที่ตรวจได้

• ที่ตั้งร้านที่ไปถึงได้จริง
• ใบเสร็จในนามร้าน หรือใบกำกับภาษีถ้าร้านจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม
• ช่องทางติดต่อหลายช่องทาง และเบอร์ฉุกเฉิน

รถเช่าพร้อมคนขับ มีเรื่องที่ต้องตรวจเพิ่ม

รถตู้หรือรถยนต์ที่ให้เช่าพร้อมคนขับเพื่อรับส่งผู้โดยสาร เข้าข่ายรถรับจ้าง ต้องมีใบอนุญาตตามที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด ถ้าไม่แน่ใจว่ารถคันไหนต้องมีอะไร สอบถามสายด่วนกรมการขนส่งทางบก 1584

คนขับต้องมีใบขับขี่ชนิดที่ตรงกับรถ

คำถามที่ควรถามก่อนจ้าง

• รถคันนี้จดทะเบียนประเภทใด ขอดูสำเนาเอกสารได้หรือไม่
• มีประกันภาคสมัครใจที่คุ้มครองผู้โดยสารหรือไม่ วงเงินต่อคนเท่าไร
• คนขับมีใบขับขี่ชนิดใด ขอดูสำเนาได้หรือไม่
• ถ้าเดินทางไกล คนขับพักกี่ชั่วโมง มีคนขับสำรองหรือไม่

หน่วยงานหรือบริษัทที่จ้างรถพาคณะเดินทาง อาจมีนโยบายจ้างเฉพาะรถที่จดทะเบียนสำหรับรับจ้าง ควรตรวจก่อนทำสัญญา

ใครเป็นผู้ดูแลเรื่องอะไร

เรื่อง	หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
การจดทะเบียนรถ ป้ายทะเบียน ใบขับขี่ ใบอนุญาตขนส่ง	กรมการขนส่งทางบก สายด่วน 1584
ประกันภัยรถภาคบังคับและภาคสมัครใจ	สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) สายด่วน 1186
การร้องเรียนการถูกเอาเปรียบในฐานะผู้บริโภค	สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.)
ทะเบียนพาณิชย์ และนิติบุคคล	กรมพัฒนาธุรกิจการค้า และหน่วยงานรับจดทะเบียนในพื้นที่
ข้อพิพาทสัญญาเช่า ความรับผิดทางแพ่ง	ปรึกษาทนายความเป็นรายกรณี