รถเช่าเกิดอุบัติเหตุ ใครจ่าย ประกันชั้น 1 และค่าเสียหายส่วนแรกทำงานอย่างไร

เมื่อรถเช่าเกิดอุบัติเหตุ โดยทั่วไปผู้เช่าต้องจ่ายค่าเสียหายส่วนแรกตามที่สัญญาเช่ากำหนด ส่วนค่าซ่อมที่เกินจากนั้นเป็นไปตามความคุ้มครองของประกันภัยรถ แต่ถ้าผู้เช่าทำผิดเงื่อนไข เช่น ให้คนที่ไม่มีชื่อในสัญญาขับ หรือขับขณะเมาสุรา ผู้เช่าอาจต้องรับผิดมากกว่านั้นมาก

บทนี้อธิบายว่าประกันแต่ละแบบทำงานอย่างไร ความรับผิดแยกตามกรณี และสิ่งที่ต้องทำทันทีเมื่อเกิดเหตุ

ประกัน 3 ชั้นที่เกี่ยวกับรถเช่า

รถเช่าหนึ่งคันอาจมีความคุ้มครอง 3 ชั้นซ้อนกัน แต่ละชั้นคุ้มครองคนละเรื่อง

ชั้น	คุ้มครองอะไร	ใครเป็นผู้กำหนดเงื่อนไข
ประกันภาคบังคับ	ชีวิตและร่างกายของผู้ประสบภัยจากรถ ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. 2535	กฎหมายกำหนด
ประกันภาคสมัครใจ	ตัวรถและความรับผิดต่อบุคคลภายนอก ตามชั้นประกัน	แบบกรมธรรม์ภายใต้การกำกับของ คปภ.
เงื่อนไขในสัญญาเช่าและประกันเสริมของร้าน	ส่วนที่ผู้เช่าต้องจ่ายเองเมื่อรถเสียหาย	ร้านรถเช่ากำหนดเอง

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือคิดว่า "ประกันชั้น 1" หมายถึงผู้เช่าไม่ต้องจ่ายอะไรเลย ความจริงคือประกันชั้น 1 คุ้มครองตัวรถในฐานะทรัพย์สินของเจ้าของรถ ส่วนผู้เช่าจะต้องจ่ายเท่าไรขึ้นกับสัญญาเช่า

ค่าเสียหายส่วนแรก 2 แบบ อย่าสับสน

คำว่า "ค่าเสียหายส่วนแรก" ในวงการรถเช่าใช้ใน 2 ความหมาย

1. ค่าเสียหายส่วนแรกในกรมธรรม์ เป็นเงื่อนไขตามแบบกรมธรรม์ที่ คปภ. กำหนด ผู้เอาประกันต้องรับผิดชอบเองในบางกรณี
2. ค่าเสียหายส่วนแรกในสัญญาเช่า เป็นตัวเลขที่ร้านรถเช่ากำหนดเองว่าผู้เช่าต้องจ่ายสูงสุดเท่าไรต่อครั้งเมื่อรถเสียหาย

สำหรับผู้เช่า ตัวเลขที่กระทบกระเป๋าเงินโดยตรงคือแบบที่ 2 ซึ่งแต่ละร้านกำหนดต่างกันมาก ต้องให้ร้านเขียนเป็นตัวเลขไว้ในสัญญา

ความรับผิดแยกตามกรณี

ความรับผิดจริงขึ้นกับข้อเท็จจริง สัญญาเช่า และกรมธรรม์ของแต่ละคัน ตารางด้านล่างเป็นแนวทางทั่วไปเพื่อให้รู้ว่าต้องถามอะไร

กรณี	สิ่งที่มักเกิดขึ้น	สิ่งที่ควรถามร้านล่วงหน้า
ชนโดยมีคู่กรณี และคู่กรณีเป็นฝ่ายผิด	ความเสียหายเรียกจากคู่กรณีหรือประกันของคู่กรณี ผู้เช่ามักไม่ต้องจ่ายค่าเสียหายส่วนแรก	ร้านยังเก็บมัดจำไว้จนเคลมจบหรือไม่
ชนโดยมีคู่กรณี และผู้เช่าเป็นฝ่ายผิด	ประกันภาคสมัครใจดูแลตามเงื่อนไข ผู้เช่าจ่ายค่าเสียหายส่วนแรกตามสัญญา	ค่าเสียหายส่วนแรกกี่บาท มีค่าขาดประโยชน์หรือไม่
เสียหายโดยไม่มีคู่กรณี เช่น ขูดเสา ถอยชนกำแพง	ถ้าประกันชั้น 1 มักเคลมได้ตามเงื่อนไข ผู้เช่าจ่ายค่าเสียหายส่วนแรกตามสัญญา ถ้าประกันชั้นอื่นอาจไม่คุ้มครองตัวรถ	ถ้าไม่มีคู่กรณี ผู้เช่าต้องจ่ายเท่าไร
รถหาย	ขึ้นกับชั้นประกันและเงื่อนไขการเก็บรักษากุญแจ	ถ้ากุญแจหายหรือทิ้งกุญแจไว้ในรถ ต้องรับผิดอย่างไร
ยาง ล้อ กระจก ใต้ท้องรถ	ประกันเสริมของร้านหลายแห่งยกเว้นส่วนนี้	ประกันเสริมยกเว้นอะไรบ้าง

กรณีที่ผู้เช่าอาจต้องรับผิดเต็มจำนวน

กรณีด้านล่างเป็นสิ่งที่สัญญาเช่าและกรมธรรม์จำนวนมากถือว่าผิดเงื่อนไข ผลคือประกันเสริมของร้านใช้ไม่ได้ และผู้เช่าอาจต้องรับผิดในความเสียหายทั้งหมดตามสัญญา

• ให้คนที่ไม่มีชื่อในสัญญาหรือไม่มีใบขับขี่ขับรถ
• ขับขณะเมาสุราหรือใช้สารเสพติด
• นำรถไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ เช่น แข่งความเร็ว รับจ้างขนคนหรือของ ลากจูงรถอื่น
• ขับออกนอกพื้นที่ที่สัญญาห้าม
• ไม่แจ้งเหตุภายในเวลาที่สัญญากำหนด หรือออกจากที่เกิดเหตุโดยไม่แจ้ง

บางกรณี เช่น เมาแล้วขับ ประกันไม่คุ้มครอง รายละเอียดดูจากกรมธรรม์ของรถคันนั้น ถ้าคุณจะให้คนอื่นขับด้วย ให้เพิ่มชื่อในสัญญาก่อนเสมอ

ค่าขาดประโยชน์ระหว่างรถซ่อม

บางสัญญามีข้อกำหนดให้ผู้เช่าจ่ายค่าขาดประโยชน์ คือรายได้ที่ร้านเสียไประหว่างรถเข้าอู่ ซึ่งอาจคิดเป็นรายวันตามค่าเช่า รายการนี้มักอยู่นอกค่าเสียหายส่วนแรก และทำให้บิลสูงเกินคาด

ถามให้ชัดตั้งแต่ตอนจอง

• มีค่าขาดประโยชน์หรือไม่
• คิดวันละเท่าไร สูงสุดกี่วัน
• ประกันเสริมของร้านครอบคลุมค่าขาดประโยชน์หรือไม่

สิ่งที่ต้องทำทันทีเมื่อเกิดเหตุ

ลำดับที่ถูกต้องคือ ความปลอดภัยก่อน หลักฐานตามมา แล้วค่อยแจ้งร้านและประกัน อย่าตกลงรับผิดหรือจ่ายเงินให้ใครเองก่อนคุยกับร้าน

1. ดูแลความปลอดภัย เปิดไฟฉุกเฉิน ตั้งสัญญาณเตือน ถ้ามีผู้บาดเจ็บ เรียกหน่วยแพทย์ฉุกเฉิน 1669
2. ถ่ายรูปและวิดีโอ ตำแหน่งรถทั้งสองคัน ความเสียหาย ป้ายทะเบียนคู่กรณี ป้ายถนนหรือจุดสังเกต
3. จดข้อมูลคู่กรณี ชื่อ เบอร์โทร ทะเบียนรถ บริษัทประกัน เลขกรมธรรม์
4. โทรแจ้งร้านรถเช่า ตามเบอร์ในสัญญา และทำตามที่ร้านแนะนำ
5. โทรแจ้งบริษัทประกันของรถเช่า ตามเบอร์ที่ได้รับ รอพนักงานสำรวจภัยถ้าจำเป็น
6. แจ้งตำรวจ เมื่อมีผู้บาดเจ็บ ตกลงกันไม่ได้ หรือตามที่ประกันหรือร้านขอ
7. เก็บเอกสารทุกใบ ใบรับแจ้งเหตุ ใบเคลม เลขเคลม ใบบันทึกประจำวันถ้ามี

อย่าเคลื่อนย้ายรถก่อนถ่ายรูป เว้นแต่ขวางการจราจรจนเป็นอันตราย และอย่าเซ็นเอกสารยอมรับผิดที่ไม่เข้าใจ

รถเสียกลางทาง ไม่ใช่อุบัติเหตุ

ถ้ารถเสียจากสภาพรถเอง เช่น ความร้อนขึ้น แบตเตอรี่หมด ยางรั่วโดยไม่ได้ชนอะไร โดยทั่วไปเป็นความรับผิดชอบของร้าน ให้โทรแจ้งร้านก่อนเรียกช่างเอง เพราะถ้าเรียกเองโดยไม่ได้แจ้ง ร้านอาจไม่คืนค่าใช้จ่าย

ถามตั้งแต่ตอนจองว่า ถ้ารถใช้ต่อไม่ได้ ร้านมีรถทดแทนหรือไม่ ใช้เวลานานเท่าไร และคืนค่าเช่าตามวันที่ใช้ไม่ได้หรือไม่

รถตู้เช่าพร้อมคนขับ ใครรับผิด

เมื่อเช่ารถพร้อมคนขับ ผู้เช่าไม่ได้เป็นผู้ขับ ความเสียหายต่อตัวรถจากการขับจึงโดยทั่วไปไม่ใช่ความรับผิดของผู้เช่า แต่ความเสียหายที่ผู้โดยสารทำ เช่น ทำเบาะขาดหรือทำของเหลวหกเลอะ อาจถูกเรียกเก็บตามสัญญา

สิ่งที่ควรถามคือ ประกันภาคสมัครใจของรถคุ้มครองผู้โดยสารหรือไม่ วงเงินต่อคนเท่าไร และถ้าเกิดเหตุระหว่างทาง ร้านจะจัดรถทดแทนอย่างไร