อาการแบบไหนควรพบแพทย์ก่อนไปกายภาพบำบัด

ควรพบแพทย์ก่อนไปกายภาพบำบัด ถ้ามีอาการชาหรืออ่อนแรงที่เป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ ปวดหลังร่วมกับมีไข้หรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ปวดหลังอุบัติเหตุหรือหกล้ม หรือปวดมากตอนกลางคืนแม้นอนพัก

บางอาการเป็นเรื่องฉุกเฉินที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที ไม่ใช่รอนัดคลินิก บทนี้แยกให้เห็นว่าอาการไหนอยู่กลุ่มไหน แต่ไม่ใช่การวินิจฉัย ถ้าไม่แน่ใจ ให้พบแพทย์ไว้ก่อน

กลุ่มที่ 1: ไปห้องฉุกเฉินหรือโทร 1669 ทันที

อาการกลุ่มนี้ไม่ควรรอ และไม่ควรเริ่มจากคลินิกกายภาพหรือร้านนวด

อาการ	ทำไมต้องรีบ
หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงซีกเดียวทันที พูดไม่ชัด	อาจเป็นสัญญาณหลอดเลือดสมอง ทุกนาทีมีผล
เจ็บแน่นหน้าอก ร้าวไปแขน กราม หรือหลัง	อาจเกี่ยวกับหัวใจ แม้จะรู้สึกเหมือนปวดกล้ามเนื้อ
ปวดหลังร่วมกับกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ หรือชาบริเวณก้นและต้นขาด้านใน	อาจมีการกดทับเส้นประสาทรุนแรง
ขาอ่อนแรงลงอย่างรวดเร็วจนเดินไม่ได้	ต้องได้รับการตรวจเร่งด่วน
ปวดคอหรือหลังหลังอุบัติเหตุรุนแรง ตกจากที่สูง	อาจมีกระดูกหักหรือบาดเจ็บไขสันหลัง
ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลันแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน	ต้องแยกโรคร้ายแรงโดยแพทย์

1669 คือหมายเลขแจ้งเหตุฉุกเฉินทางการแพทย์ ใช้ได้ทั่วประเทศ

กลุ่มที่ 2: นัดพบแพทย์ก่อน แล้วค่อยวางแผนกายภาพ

อาการกลุ่มนี้ไม่ถึงขั้นฉุกเฉินทันที แต่ควรให้แพทย์ตรวจก่อน เพื่อแยกสาเหตุที่กายภาพบำบัดอย่างเดียวไม่ควรรักษา

• ปวดหลังร่วมกับมีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกไม่สบายทั้งตัว
• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือเคยเป็นมะเร็งมาก่อน
• ปวดมากตอนกลางคืน แม้นอนพักหรือเปลี่ยนท่าแล้วก็ไม่ดีขึ้น
• ชาหรืออ่อนแรงของแขนหรือขาที่ค่อย ๆ เป็นมากขึ้น
• ปวดหลังหลังหกล้มเล็กน้อยในผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีกระดูกพรุน
• ข้อบวม แดง ร้อน โดยไม่มีการบาดเจ็บชัดเจน
• ปวดที่ไม่ดีขึ้นเลยหรือแย่ลงหลังดูแลตัวเองมาหลายสัปดาห์
• ใช้ยาสเตียรอยด์ต่อเนื่องเป็นเวลานาน หรือมีภูมิคุ้มกันต่ำ

เมื่อแพทย์ตรวจแล้วเห็นว่าเหมาะกับกายภาพบำบัด มักจะเขียนคำแนะนำหรือใบส่งตัวให้ ซึ่งช่วยทั้งการวางแผนรักษาและการเบิกประกัน

กลุ่มที่ 3: เริ่มที่คลินิกกายภาพได้ แต่ต้องเล่าประวัติให้ครบ

อาการกล้ามเนื้อและข้อทั่วไปที่ไม่มีสัญญาณในกลุ่มที่ 1 และ 2 มักเริ่มที่คลินิกกายภาพได้ เช่น ปวดคอบ่าไหล่จากการนั่งทำงาน ปวดหลังหลังยกของ หรือปวดเข่าจากการวิ่ง

สิ่งที่ต้องแจ้งนักกายภาพตั้งแต่ครั้งแรก

• โรคประจำตัว เช่น ความดัน เบาหวาน โรคหัวใจ กระดูกพรุน
• ยาที่ใช้อยู่ โดยเฉพาะยาละลายลิ่มเลือด
• ประวัติผ่าตัดและการบาดเจ็บเดิม
• การตั้งครรภ์

นักกายภาพที่ดีจะซักประวัติเรื่องเหล่านี้เอง และจะแนะนำให้พบแพทย์ถ้าเจอสัญญาณที่ต้องตรวจเพิ่ม

ออฟฟิศซินโดรม เมื่อไรต้องพบแพทย์

ออฟฟิศซินโดรมส่วนใหญ่เป็นอาการของกล้ามเนื้อจากท่าทางซ้ำ ๆ แต่ควรพบแพทย์ถ้ามีอาการชาร้าวลงแขนจนถึงนิ้ว มือหยิบจับของไม่ถนัด หรือมีอาการมึนงง ตาพร่า ร่วมด้วย

อาการเหล่านี้อาจเกี่ยวกับเส้นประสาทหรือสาเหตุอื่น ซึ่งควรได้รับการตรวจก่อนเริ่มนวดแรงหรือดึงคอ

หลังผ่าตัด ต้องมีอะไรจากแพทย์ก่อน

ผู้ป่วยหลังผ่าตัดควรมีคำแนะนำจากแพทย์ผู้ผ่าตัดก่อนเริ่มทำกายภาพที่คลินิกภายนอก

สิ่งที่ควรถามแพทย์ก่อนออกจากโรงพยาบาล

1. เริ่มกายภาพได้เมื่อไร
2. ลงน้ำหนักได้แค่ไหน มีท่าหรือองศาที่ห้ามทำหรือไม่
3. แผลต้องระวังอะไร
4. อาการแบบไหนต้องกลับมาพบก่อนนัด

เอาคำตอบทั้งหมดไปให้นักกายภาพดูตั้งแต่ครั้งแรก จะได้วางแผนตรงกับแผนของแพทย์

ผู้ป่วยหลัง stroke

ผู้ป่วยหลังหลอดเลือดสมองควรทำกายภาพตามแผนร่วมกันของแพทย์และนักกายภาพ ญาติควรรู้สัญญาณเตือนของการกลับเป็นซ้ำ เช่น อ่อนแรงหรือชาซีกใหม่ พูดไม่ชัดขึ้นกว่าเดิม ถ้ามีอาการเหล่านี้ให้โทร 1669 ทันที ไม่ใช่รอนัดกายภาพ

ระหว่างทำกายภาพ อาการแบบไหนต้องหยุดและพบแพทย์

หลังทำกายภาพอาจเมื่อยหรือระบมได้ 1 ถึง 2 วัน ซึ่งพบได้ทั่วไป แต่ให้หยุดและติดต่อแพทย์ถ้ามีอาการต่อไปนี้

• ปวดมากขึ้นชัดเจนและไม่ลดลงภายในไม่กี่วัน
• ชาหรืออ่อนแรงมากขึ้นจากเดิม
• บวม แดง ร้อนบริเวณแผลผ่าตัด หรือมีไข้
• น่องบวมและปวดข้างเดียว โดยเฉพาะหลังผ่าตัดข้อเข่าหรือสะโพก