กลโกงและปัญหาที่พบบ่อยในงานออกแบบตกแต่ง และวิธีป้องกัน

ปัญหาที่พบบ่อยที่สุดในงานออกแบบตกแต่งไม่ใช่การหลอกเอาเงินแล้วหายไป แต่เป็นเรื่องที่ไม่ได้ตกลงกันให้ชัดตั้งแต่ต้น เช่น แบบที่เกินงบ ส่วนต่างค่าวัสดุที่ไม่ได้แจ้ง และการคุมงานที่น้อยกว่าที่เข้าใจ

เกือบทุกเรื่องในบทนี้ป้องกันได้ด้วยคำถามที่ถูกต้องและสัญญาที่เขียนครบ ไม่จำเป็นต้องสงสัยทุกคน แต่ควรรู้ทันไว้

1. ค่าแบบซ้อนค่าคอมวัสดุ

คือคิดค่าออกแบบเต็ม แล้วยังได้ส่วนต่างจากวัสดุหรือเฟอร์นิเจอร์ที่ระบุในแบบ โดยไม่แจ้งให้ผู้ว่าจ้างรู้

การได้รายได้จากการจัดหาวัสดุไม่ใช่เรื่องผิดเสมอไป บางรายคิดค่าแบบต่ำเพราะมีรายได้จากส่วนนี้ ปัญหาอยู่ที่การไม่เปิดเผย ทำให้คุณเทียบราคาไม่ได้ และอาจถูกชักจูงให้ใช้วัสดุที่แพงเกินจำเป็น

วิธีป้องกัน

• ถามตรง ๆ ว่า "มีรายได้จากการสั่งวัสดุหรือเฟอร์นิเจอร์หรือไม่"
• ขอให้ระบุสเปกวัสดุแบบที่หาซื้อได้หลายแหล่ง หรือมีตัวเลือกเทียบเท่า
• ขอสิทธิ์ซื้อวัสดุเองได้ ถ้าราคาถูกกว่า
• เขียนเรื่องนี้ไว้ในสัญญา

2. แบบไม่ตรงงบ

แบบสวยมาก แต่พอเอาไปขอราคาก่อสร้าง ราคาสูงกว่างบที่แจ้งไว้มาก สุดท้ายต้องแก้แบบใหม่ และบางรายคิดค่าแก้เพิ่ม

สาเหตุที่พบบ่อยคือไม่ได้บอกงบให้ชัดตั้งแต่ต้น หรือผู้ออกแบบไม่ได้ประเมินราคาระหว่างออกแบบ

วิธีป้องกัน

• บอกงบก่อสร้างเป้าหมายเป็นตัวเลข และเขียนในสัญญา
• ขอให้ประเมินราคาคร่าวหลังขั้นแบบร่าง ก่อนทำภาพ 3D
• ตกลงไว้ว่าถ้าราคาสร้างจริงเกินงบเป้าหมายเกินระดับหนึ่ง ผู้ออกแบบจะปรับแบบให้โดยไม่คิดเพิ่ม

3. ทิ้งงานคุม

สัญญาเขียนว่าคุมงาน แต่ผู้ออกแบบเข้าหน้างานน้อยมาก หรือหายไปหลังส่งแบบ ผู้รับเหมาจึงทำตามความเข้าใจของตัวเอง

วิธีป้องกัน

• เขียนจำนวนครั้งที่เข้าตรวจ และจุดที่ต้องเข้า เช่น ก่อนปิดฝ้า ก่อนติดตั้งบิ้วอิน ก่อนส่งมอบ
• ขอบันทึกการเข้าหน้างานทุกครั้ง พร้อมรูป
• แบ่งค่าคุมงานเป็นงวด จ่ายตามครั้งที่เข้าจริง

4. ภาพผลงานไม่ใช่งานจริง

ใช้ภาพ 3D ภาพจากคลังภาพ หรือภาพงานของคนอื่น แล้วทำให้เข้าใจว่าเป็นงานที่สร้างเสร็จแล้ว

วิธีป้องกัน

• ขอรูปงานจริงหลายมุม รวมถึงรูประหว่างก่อสร้าง
• ขอเทียบภาพ 3D กับรูปจริงของงานเดียวกัน
• ถามรายละเอียดงาน เช่น ปีที่ทำ ขนาดพื้นที่ วัสดุที่ใช้

5. ไม่ส่งมอบไฟล์แบบ

ไม่ยอมให้แบบก่อสร้าง หรือให้แค่ภาพ 3D เพื่อให้คุณต้องใช้ผู้รับเหมาของผู้ออกแบบเท่านั้น

วิธีป้องกัน

• ระบุในสัญญาว่าจะได้รับไฟล์อะไร รูปแบบใด เมื่อไร
• ระบุสิทธิ์ใช้แบบกับผู้รับเหมารายอื่น

6. มัดจำสูงก่อนเห็นงาน

เก็บเงินก้อนใหญ่ก่อนเริ่มแบบร่าง แล้วงานช้าหรือหยุด

วิธีป้องกัน

• งวดจ่ายผูกกับสิ่งที่ส่งมอบ เช่น หลังส่งแบบร่าง หลังส่งภาพ 3D หลังส่งแบบก่อสร้าง
• มัดจำไม่ควรสูงจนคุณเสียหายมากถ้างานหยุด

7. ใช้คำว่า "สถาปนิก" โดยไม่มีใบอนุญาต

เรียกตัวเองว่าสถาปนิก แต่ไม่มีใบอนุญาต หรือใบอนุญาตไม่ตรงกับงาน ปัญหานี้สำคัญเมื่องานต้องยื่นขออนุญาตหรือแตะโครงสร้าง

วิธีป้องกันคือขอชื่อเต็มและเลขใบอนุญาต แล้วตรวจกับสภาสถาปนิกหรือสภาวิศวกร อ่านวิธีตรวจที่ ใบอนุญาตสถาปนิก งานแบบไหนต้องมีผู้ลงนาม และวิธีตรวจสอบ

ตารางสัญญาณเตือนและการป้องกัน

สัญญาณเตือน	สิ่งที่ควรทำ
ไม่ถามงบ หรือเลี่ยงคุยเรื่องงบ	บอกงบเป็นตัวเลข และให้เขียนในสัญญา
บังคับซื้อวัสดุจากร้านเดียว	ขอสเปกเทียบเท่าและสิทธิ์ซื้อเอง
มีแต่ภาพ 3D ไม่มีงานจริง	ขอรูปงานจริงหรือเทียบภาพกับงานเสร็จ
ไม่ระบุจำนวนครั้งคุมงาน	เขียนจำนวนครั้งและจุดตรวจในสัญญา
ขอมัดจำก้อนใหญ่ก่อนเริ่ม	ผูกงวดจ่ายกับสิ่งที่ส่งมอบ

ถ้าเกิดปัญหาแล้วทำอย่างไร

เริ่มจากคุยและขอให้แก้ไขเป็นลายลักษณ์อักษร โดยอ้างข้อความในสัญญา เก็บหลักฐานการสนทนา ใบเสนอราคา และรูปหน้างานไว้ทั้งหมด

ถ้าตกลงกันไม่ได้ ผู้บริโภคร้องเรียนต่อสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) หรือดำเนินคดีแพ่งได้ เรื่องสิทธิ์ตามสัญญาและความเป็นไปได้ในการฟ้อง ควรปรึกษา lawyer