ใบอนุญาตโรงเรียนกวดวิชา ตรวจอย่างไร และติวเตอร์ต้องมีไหม

สถาบันกวดวิชาที่เปิดเป็นโรงเรียนต้อง ได้รับอนุญาตจัดตั้งเป็นโรงเรียนเอกชน ตาม พ.ร.บ.โรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550 โดยมีสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) เป็นหน่วยงานกำกับ ส่วนติวเตอร์อิสระที่สอนตัวต่อตัวโดยทั่วไปไม่ได้เปิดเป็นโรงเรียน จึงไม่มีใบอนุญาตโรงเรียนให้ตรวจ

บทนี้อธิบายว่าใบอนุญาตบอกอะไรได้ ตรวจเบื้องต้นอย่างไร และถ้าเป็นติวเตอร์อิสระควรตรวจอะไรแทน

โรงเรียนกวดวิชาอยู่ใต้กฎหมายอะไร

โรงเรียนกวดวิชาเป็นโรงเรียนเอกชนประเภทหนึ่ง อยู่ภายใต้ พ.ร.บ.โรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งแบ่งโรงเรียนเอกชนเป็นโรงเรียนในระบบและโรงเรียนนอกระบบ

• โรงเรียนในระบบ คือโรงเรียนเอกชนที่สอนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน ออกวุฒิการศึกษา
• โรงเรียนนอกระบบ คือโรงเรียนที่สอนเฉพาะด้าน เช่น ภาษา ดนตรี กีฬา วิชาชีพ และกวดวิชา

โรงเรียนกวดวิชาจัดอยู่ในกลุ่มโรงเรียนนอกระบบ ส่วนชื่อประเภทย่อยที่ระบุในใบอนุญาตเป็นไปตามที่ สช. กำหนด

ใครเป็นผู้ออกใบอนุญาต

หน่วยงานที่กำกับโรงเรียนเอกชนทั้งประเทศคือสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) สังกัดกระทรวงศึกษาธิการ

สำหรับกรุงเทพฯ การยื่นขออนุญาตและการตรวจรายชื่อโรงเรียนที่ได้รับอนุญาต สอบถามได้ที่ สช. โดยตรง

ในทางปฏิบัติ ผู้ปกครองไม่ต้องจำขั้นตอนการขออนุญาต แค่รู้ว่า "สถาบันที่เปิดเป็นโรงเรียนต้องมีใบอนุญาต และขอดูได้" ก็พอ

ใบอนุญาตบอกอะไรได้ และบอกอะไรไม่ได้

ใบอนุญาตบอกได้ว่าสถาบันจัดตั้งถูกต้องตามกฎหมาย มีผู้รับผิดชอบที่ระบุตัวได้ และอยู่ในการกำกับของหน่วยงานรัฐ แต่ไม่ได้บอกว่าครูสอนเก่งหรือเหมาะกับลูกคุณ

ใบอนุญาตบอกได้	ใบอนุญาตบอกไม่ได้
สถาบันจัดตั้งถูกต้อง	ครูสอนเข้าใจง่ายหรือไม่
มีผู้รับใบอนุญาตที่รับผิดชอบได้	ผู้เรียนจะได้คะแนนดีขึ้นหรือไม่
สถานที่เรียนตรงกับที่ขออนุญาต	ราคาคุ้มหรือไม่
มีหน่วยงานให้ร้องเรียนได้ถ้าเกิดปัญหา	บรรยากาศห้องเรียนเหมาะกับผู้เรียนหรือไม่

ใบอนุญาตจึงเป็น "เกณฑ์ขั้นต่ำ" ไม่ใช่ "เกณฑ์คุณภาพ" ยังต้องใช้การทดลองเรียนและการถามเงื่อนไขประกอบเสมอ

วิธีตรวจเบื้องต้นที่ผู้ปกครองทำได้เอง

ตรวจได้ใน 4 ขั้น ใช้เวลาไม่นาน และไม่ต้องมีความรู้กฎหมาย

1. ขอดูใบอนุญาตให้จัดตั้งโรงเรียน สถาบันที่ดำเนินการถูกต้องมักให้ดูได้ทันที
2. เทียบชื่อและที่อยู่ ชื่อบนใบอนุญาตควรตรงกับชื่อสถาบัน และที่อยู่ควรตรงกับสาขาที่ไปเรียน สาขาใหม่อาจมีใบอนุญาตแยก
3. ถามชื่อผู้รับผิดชอบ เช่น ผู้รับใบอนุญาต ผู้จัดการ หรือครูใหญ่ของโรงเรียน
4. ถามเรื่องครูผู้สอน ว่าใครสอนจริง และโรงเรียนมีข้อมูลครูคนนั้นให้ตรวจสอบได้หรือไม่ เกณฑ์เกี่ยวกับครูผู้สอนในโรงเรียนกวดวิชาเป็นไปตามที่ สช. กำหนด

ถ้าสถาบันไม่ยอมให้ดู ตอบเลี่ยง หรือบอกว่า "ไม่จำเป็นต้องมี" ทั้งที่เปิดสอนเป็นห้องเรียนหลายห้อง ควรสอบถามหน่วยงานกำกับก่อนจ่ายเงิน

ค่าเรียนของโรงเรียนกวดวิชามีกติกาไหม

มี โรงเรียนเอกชนมีหลักเกณฑ์เกี่ยวกับค่าธรรมเนียมการเรียนที่ สช. กำกับ ในทางปฏิบัติผู้ปกครองจึงควรได้ราคาที่ชัดเจนและได้ใบเสร็จทุกครั้ง

ส่วนเรื่องการคืนเงิน ให้ยึดเงื่อนไขที่เขียนในใบสมัครหรือใบเสร็จเป็นหลัก ถ้ามีข้อสงสัยเรื่องกติกาทางการ สอบถามได้ที่ สช. หรือ สคบ.

ติวเตอร์อิสระต้องมีใบอนุญาตไหม

ติวเตอร์ที่สอนตัวต่อตัวหรือกลุ่มเล็กมาก โดยทั่วไปไม่ได้เปิดเป็นโรงเรียน จึงไม่มีใบอนุญาตโรงเรียน ส่วนเกณฑ์ว่าการสอนลักษณะใดต้องขออนุญาตเป็นโรงเรียนนอกระบบ เป็นไปตามที่ สช. กำหนด

สิ่งที่ควรตรวจแทนใบอนุญาต

• ตัวตนจริง ชื่อ นามสกุล และช่องทางติดต่อที่ใช้งานจริง
• ประวัติการศึกษาและประสบการณ์สอน ขอดูได้โดยไม่ต้องขอเอกสารที่มีข้อมูลส่วนตัวเกินจำเป็น
• ผลงานที่ตรวจสอบได้ เช่น ชีทที่ทำเอง ตัวอย่างการสอน หรือผู้ปกครองที่เคยเรียนด้วยและยินดีให้สอบถาม
• ความโปร่งใสเรื่องเงิน บอกราคาชัด รับเงินในชื่อตัวเอง ตกลงเงื่อนไขยกเลิกเป็นข้อความ

ถ้าหาติวเตอร์ผ่านเอเจนซี่ ให้ถามต่อว่าเอเจนซี่ตรวจสอบตัวตนติวเตอร์อย่างไร และถ้ามีปัญหากับติวเตอร์ เอเจนซี่ช่วยอะไรได้บ้าง

ครูในโรงเรียนรับสอนพิเศษลูกศิษย์ตัวเองได้ไหม

เรื่องนี้มีระเบียบกำกับสำหรับครูบางกลุ่ม ซึ่งออกโดยหน่วยงานต้นสังกัดของครู รายละเอียดจึงต่างกันตามสังกัดของโรงเรียน

ถ้าครูประจำชั้นหรือครูประจำวิชาชวนให้มาเรียนพิเศษกับตัวเอง ผู้ปกครองควรสอบถามโรงเรียนให้ชัดก่อนตัดสินใจ เพื่อป้องกันความอึดอัดใจของทั้งผู้เรียนและครู

กฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

นอกจากกฎหมายโรงเรียนเอกชน ยังมีกฎหมายทั่วไปที่ใช้กับการเรียนพิเศษด้วย

• พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ผู้ปกครองร้องเรียนปัญหาบริการหรือโฆษณาเกินจริงได้ที่ สคบ.
• พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 สถาบันที่นำรูป ชื่อ หรือคะแนนนักเรียนไปโฆษณา ควรได้รับความยินยอมก่อน
• พ.ร.บ.คุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546 เป็นกรอบทั่วไปเรื่องความปลอดภัยของผู้เรียนที่ยังเป็นเด็ก