ร้านแว่นตาต้องมีใบอนุญาตอะไร ผู้วัดสายตาและมาตรฐานที่ควรตรวจ

เรื่องใบอนุญาตของร้านแว่นแบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกคือ "คนวัดสายตา" ซึ่งผู้ที่วัดโดยวิชาชีพคือนักทัศนมาตรที่ต้องมีใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาทัศนมาตร ส่วนที่สองคือ "ร้านในฐานะกิจการค้าขาย" ซึ่งควรมีทะเบียนกิจการ ออกใบเสร็จ และให้ใบรับประกันเป็นลายลักษณ์อักษร

บทนี้สรุปว่าแต่ละส่วนคืออะไร ตรวจอะไรได้เอง และเรื่องไหนที่ยังต้องถามหน่วยงานโดยตรง

ภาพรวมสิ่งที่ควรตรวจ

เรื่อง	ดูอะไร	ถ้าไม่มีควรทำอย่างไร
ผู้วัดสายตา	ชื่อ คุณวุฒิ ใบอนุญาต	ถามว่ามีวันที่นักทัศนมาตรอยู่ไหม
ตัวตนกิจการ	ชื่อร้าน ที่อยู่ ใบเสร็จในนามร้าน	ระวังเป็นพิเศษกับบิลหลักหมื่น
ใบสั่งแว่น	ค่าสายตา ชื่อรุ่นเลนส์ การเคลือบ ราคา	ขอให้เขียนก่อนจ่ายมัดจำ
บัตรหรือซองเลนส์	ชื่อผู้ผลิต รุ่นเลนส์	ถามว่าตรวจรุ่นเลนส์ได้อย่างไร
ใบรับประกัน	ระยะเวลา ขอบเขต ข้อยกเว้น	ขอให้เขียนเงื่อนไขปรับแก้
คอนแทคเลนส์	ฉลากภาษาไทย วันหมดอายุ แหล่งที่มา	ไม่ซื้อจากแหล่งที่ไม่มีฉลาก

จักษุแพทย์ นักทัศนมาตร และช่างแว่น ต่างกันอย่างไร

3 บทบาทนี้ทำงานต่างกัน และมักถูกเรียกรวมกันว่า "หมอตา" ซึ่งทำให้สับสน

จักษุแพทย์ คือแพทย์ที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเวชกรรมจากแพทยสภา และผ่านการฝึกอบรมเฉพาะทางจักษุวิทยา เป็นผู้ตรวจวินิจฉัยและรักษาโรคตา สั่งยา และผ่าตัด เช่น ต้อกระจก ต้อหิน โรคจอประสาทตา

นักทัศนมาตร เรียนด้านการตรวจวัดสายตาโดยตรง ตรวจวัดค่าสายตาอย่างละเอียด ตรวจการทำงานร่วมกันของ 2 ตา ประเมินการใส่คอนแทคเลนส์ และส่งต่อจักษุแพทย์เมื่อพบสิ่งผิดปกติ ไม่ได้วินิจฉัยหรือรักษาโรคตา

ช่างแว่นหรือพนักงานร้าน ช่วยเลือกกรอบ ฝนเลนส์เข้ากรอบ และปรับกรอบให้พอดีหน้า ส่วนการวัดสายตาเพื่อประกอบแว่นมีกฎวิชาชีพกำกับ ให้ถามร้านว่าใครเป็นผู้วัดและมีใบอนุญาตหรือไม่

บทบาท	ใบอนุญาต	งานหลัก
จักษุแพทย์	ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเวชกรรม จากแพทยสภา	วินิจฉัยและรักษาโรคตา
นักทัศนมาตร	ใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาทัศนมาตร	ตรวจวัดสายตา คอนแทคเลนส์
ช่างแว่น	ขึ้นกับร้าน ถามประสบการณ์และการฝึกอบรม	ประกอบและปรับแว่น

ใบอนุญาตของนักทัศนมาตร

นักทัศนมาตรเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาทัศนมาตร ตามพระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะ พ.ศ. 2542 และต้องมีใบอนุญาตก่อนประกอบวิชาชีพ งานใบอนุญาตผู้ประกอบโรคศิลปะอยู่ในความดูแลของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) กระทรวงสาธารณสุข

วิธีตรวจที่ทำได้เอง

• ถามชื่อนักทัศนมาตรที่วัดสายตาให้
• ขอดูใบอนุญาต ซึ่งมีชื่อและเลขที่ใบอนุญาต
• ถ่ายรูปหรือจดชื่อไว้ ถ้าต้องการตรวจรายชื่อ สอบถาม สบส.

ร้านที่ทำถูกต้องมักยินดีบอก และหลายร้านแสดงใบอนุญาตไว้ในที่เห็นได้

ร้านแว่นต้องเป็นสถานพยาบาลไหม

ร้านแว่นที่มีห้องตรวจวัดสายตาต้องขออนุญาตเป็นสถานพยาบาลหรือไม่ ขึ้นกับลักษณะบริการ สอบถาม สบส. โดยตรง

สำหรับผู้บริโภค สิ่งที่ตรวจได้จริงคือ ใครเป็นคนวัด และร้านเขียนค่าสายตาที่วัดได้ให้เราเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่ ส่วนการตรวจสถานะใบอนุญาตสถานพยาบาล ถ้าร้านแจ้งว่าเป็นคลินิก ให้ถามเลขใบอนุญาตและสอบถามกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ

ทะเบียนกิจการของร้าน

ร้านที่ตรวจสอบย้อนหลังได้ คือร้านที่มีชื่อกิจการ ที่ตั้งถาวร และออกเอกสารในนามร้าน สำคัญมากกับแว่นที่มีการรับประกันหรือต้องกลับไปปรับแก้

• ร้านบุคคลธรรมดา: ร้านที่เข้าเกณฑ์ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ตามพระราชบัญญัติทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 ที่เทศบาล อบต. หรือสำนักงานเขตในพื้นที่ที่ร้านตั้งอยู่
• บริษัทหรือห้างหุ้นส่วน: ตรวจชื่อนิติบุคคลได้จากระบบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
• ใบกำกับภาษี: ร้านที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มออกใบกำกับภาษีได้ สำคัญถ้าบริษัทเป็นผู้จ่ายค่าแว่นให้พนักงาน

คอนแทคเลนส์กับกฎหมายเครื่องมือแพทย์

คอนแทคเลนส์อยู่ในกลุ่มเครื่องมือแพทย์ตามพระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551 ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กำกับ การขายมีข้อกำหนดของ อย. จึงควรซื้อจากร้านที่ถูกต้อง

สิ่งที่ผู้ซื้อตรวจได้เอง

• กล่องมีฉลากภาษาไทย ชื่อผู้นำเข้าหรือผู้ผลิต
• มีเลขครั้งที่ผลิตและวันหมดอายุ
• ค่าบนกล่องตรงกับที่วัดและลองเลนส์แล้ว
• ซื้อจากร้านที่วัดและลองเลนส์ให้ ไม่ใช่ซื้อตามค่าแว่น

ส่วนเลนส์แว่นสายตาและกรอบแว่นอยู่ในขอบเขตกฎหมายเครื่องมือแพทย์หรือไม่ สอบถาม อย. โดยตรง

ใบรับประกันเลนส์และกรอบ

ใบรับประกันไม่มีแบบฟอร์มบังคับจากรัฐ เป็นเงื่อนไขของร้านหรือผู้ผลิตเลนส์ จึงต้องอ่านเนื้อในให้ครบ

ใบรับประกันที่ดีควรระบุ

• ชื่อร้าน วันที่ซื้อ และรายการเลนส์กับกรอบ
• สิ่งที่รับประกัน เช่น การเคลือบลอกจากการผลิต กรอบหักจากการผลิต
• สิ่งที่ไม่รับประกัน เช่น รอยขีดข่วนจากการใช้งาน แว่นตก
• เงื่อนไขปรับแก้ถ้าใส่ไม่ได้ ภายในกี่วัน มีค่าใช้จ่ายไหม
• ช่องทางติดต่อ

ถ้าร้านอ้างว่าเลนส์มีบัตรรับประกันจากผู้ผลิต ให้ขอบัตรนั้นไว้ด้วย

ถ้ามีปัญหา ร้องเรียนที่ไหน

เริ่มจากคุยกับร้านพร้อมหลักฐาน เช่น ใบสั่ง ใบเสร็จ บัตรเลนส์ และรูปถ่าย ถ้าตกลงกันไม่ได้

• เรื่องสินค้าไม่ตรงที่ตกลง โฆษณาเกินจริง หรือการคืนเงิน ปรึกษาสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 สายด่วน สคบ. 1166 หรือช่องทางบนเว็บไซต์ของ สคบ.
• เรื่องการประกอบวิชาชีพของนักทัศนมาตร สอบถามหรือร้องเรียนที่ สบส.
• เรื่องคอนแทคเลนส์ที่ไม่มีฉลากหรือสงสัยว่าไม่ได้มาตรฐาน แจ้ง อย.