ขั้นตอนตัดแว่น ตั้งแต่วัดสายตา เลือกเลนส์ จนรับแว่น

ตัดแว่นทั่วไปมี 5 ขั้น คือ ซักประวัติ วัดสายตา เลือกเลนส์และกรอบ วัดตำแหน่งตาบนกรอบ และรับแว่นพร้อมปรับให้พอดี ถ้าเลนส์มีในสต็อก อาจรับได้ภายในวันเดียวถึงไม่กี่วัน ถ้าเลนส์ต้องสั่งผลิต มักใช้เวลาประมาณ 1 ถึง 2 สัปดาห์ ขึ้นกับร้านและผู้ผลิตเลนส์

บทนี้เล่าทีละขั้นว่าจะเจออะไร และควรทำอะไรเพื่อให้ได้แว่นที่ใส่สบาย

ภาพรวมขั้นตอนและเวลา

ขั้น	เกิดอะไรขึ้น	ใช้เวลาโดยประมาณ
1. ซักประวัติ	การใช้สายตา แว่นเดิม โรคประจำตัว	5 ถึง 10 นาที
2. วัดสายตา	เครื่องวัดอัตโนมัติ ลองเลนส์ ตรวจการมอง 2 ตา	15 ถึง 45 นาที
3. เลือกเลนส์และกรอบ	คุยเรื่องการใช้งาน งบ ความหนาเลนส์	10 ถึง 30 นาที
4. วัดตำแหน่งตาบนกรอบ	ระยะห่างรูม่านตา ความสูงจุดมอง	5 ถึง 10 นาที
5. รอเลนส์และประกอบแว่น	เลนส์สต็อกหรือสั่งผลิต ฝนเลนส์เข้ากรอบ	ไม่กี่ชั่วโมงถึง 2 สัปดาห์
6. รับแว่นและปรับกรอบ	ลองใส่ ดัดขา ตรวจความชัด	10 ถึง 20 นาที

ก่อนไปร้าน เตรียมอะไรบ้าง

การเตรียมตัวเล็กน้อยช่วยให้ค่าที่วัดได้ตรงกับการใช้งานจริงมากขึ้น

• พกแว่นเดิมทุกอัน: ทั้งแว่นมองไกล แว่นอ่านหนังสือ และแว่นกันแดด ร้านจะวัดค่าเลนส์เดิมไว้เปรียบเทียบ
• พักสายตาให้พอ: ถ้าเป็นไปได้ ไม่ควรไปวัดหลังทำงานหน้าจอทั้งวันจนตาล้า
• ถ้าใส่คอนแทคเลนส์: ถามร้านก่อนว่าต้องถอดล่วงหน้านานเท่าไร เพราะคอนแทคเลนส์อาจทำให้ค่ากระจกตาเปลี่ยนชั่วคราว
• จดการใช้สายตาหลัก: ขับรถกลางคืนไหม ทำงานจอกี่ชั่วโมง ใช้แว่นเล่นกีฬาไหม
• เตรียมข้อมูลสุขภาพ: โรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ยาที่ใช้ และประวัติผ่าตัดตา

ขั้นที่ 1 ถึง 2 ซักประวัติและวัดสายตา

ผู้วัดสายตาที่ดีเริ่มจากการถาม ไม่ใช่เริ่มจากเครื่อง เพราะคนค่าสายตาเท่ากันแต่ใช้งานต่างกัน อาจต้องการแว่นคนละแบบ

การวัดมักมีลำดับประมาณนี้

1. วัดค่าเบื้องต้นด้วยเครื่องวัดสายตาอัตโนมัติ
2. อ่านตัวอักษรบนแผ่นทดสอบทีละข้าง
3. ลองเลนส์ทีละค่า ผู้วัดจะถามว่า "แบบที่ 1 หรือแบบที่ 2 ชัดกว่า"
4. ตรวจสายตาเอียงและแกนเอียง
5. ตรวจการมองด้วย 2 ตาร่วมกัน และความสมดุลของ 2 ข้าง
6. ถ้าอายุประมาณ 40 ปีขึ้นไป วัดค่าสำหรับมองใกล้เพิ่ม

เคล็ดลับตอนถูกถามว่าแบบไหนชัดกว่า คือ ตอบตามที่เห็นจริง ถ้าดูเท่ากันให้บอกว่าเท่ากัน ไม่ต้องเดา

ถ้าผู้วัดแนะนำให้พบจักษุแพทย์

ถ้าวัดแล้วใส่เลนส์ลองค่าไหนก็ยังมองไม่ชัดเท่าที่ควร หรือเห็นสิ่งผิดปกติ ผู้วัดที่รับผิดชอบจะแนะนำให้พบจักษุแพทย์ก่อนสั่งแว่น อย่ามองว่าเสียเวลา เพราะอาจเป็นสัญญาณของต้อกระจก ต้อหิน หรือโรคจอประสาทตา ดูรายละเอียดที่ อาการทางตาแบบไหนควรพบจักษุแพทย์ ไม่ใช่แค่ตัดแว่นใหม่

ขั้นที่ 3 เลือกเลนส์และกรอบ

เลือกเลนส์ก่อน แล้วค่อยเลือกกรอบที่เข้ากับเลนส์ เพราะบางชนิดเลนส์ต้องการกรอบบางแบบ

คำถามที่ช่วยให้เลือกได้ตรง

• ใช้แว่นอันนี้ทำอะไรมากที่สุด มองไกล ทำงานจอ หรืออ่านหนังสือ
• ค่าสายตาสูงพอที่ต้องใช้เลนส์ย่อบางไหม
• ต้องการเลนส์โปรเกรสซีฟหรือแว่นแยก 2 อัน
• งบรวมที่ตั้งไว้เท่าไร

การเลือกกรอบตามเลนส์

สถานการณ์	กรอบที่เหมาะ
ค่าสายตาสั้นสูง	กรอบขนาดเล็กถึงกลาง ขอบเลนส์ไม่หนามาก
เลนส์โปรเกรสซีฟ	กรอบที่สูงพอให้มีช่องมองไกลและใกล้
เด็ก	กรอบยืดหยุ่น พอดีหน้า มีสายคล้องถ้าเล่นกีฬา
ใส่ทั้งวัน	กรอบน้ำหนักเบา แป้นจมูกปรับได้

ขั้นที่ 4 วัดตำแหน่งตาบนกรอบ

หลังเลือกกรอบ ร้านจะวัดระยะห่างรูม่านตาและความสูงจุดมองบนกรอบจริง ขั้นนี้สำคัญมากกับเลนส์โปรเกรสซีฟและค่าสายตาสูง ถ้าวัดผิด แม้ค่าสายตาถูกก็อาจใส่แล้วเวียนหัว

ช่วงวัด ให้นั่งหรือยืนในท่าปกติ มองตรงตามที่ผู้วัดบอก และใส่กรอบในตำแหน่งที่ใส่จริง ไม่ดันแว่นขึ้นสูงหรือต่ำกว่าปกติ

ขั้นที่ 5 รอเลนส์และประกอบแว่น

ถ้าค่าสายตาอยู่ในช่วงที่มีเลนส์สำเร็จในสต็อก ร้านอาจฝนเลนส์เข้ากรอบเสร็จภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วัน ถ้าค่าสายตาสูง สายตาเอียงมาก หรือเป็นเลนส์โปรเกรสซีฟ มักต้องสั่งผลิต และใช้เวลาประมาณ 1 ถึง 2 สัปดาห์ ขึ้นกับผู้ผลิต

ก่อนออกจากร้านวันสั่ง ควรได้ใบสั่งที่ระบุ

• ค่าสายตาที่ใช้สั่ง
• ชื่อรุ่นเลนส์ ดัชนีหักเห และการเคลือบ
• รุ่นหรือรหัสกรอบ
• ราคาเลนส์ ราคากรอบ ราคารวม และเงินมัดจำ
• วันนัดรับ

ขั้นที่ 6 รับแว่นและปรับกรอบ

วันรับแว่น ให้ลองใส่ในร้านอย่างน้อย 5 ถึง 10 นาที ไม่ใช่ใส่แล้วรีบกลับ

สิ่งที่ควรตรวจ

• มองไกลที่ป้ายหรือนอกร้าน มองระยะกลางที่จอ และมองใกล้ที่มือถือ
• เดินในร้าน ขึ้นลงขั้นบันไดถ้ามี ดูว่าพื้นเอียงมากไหม
• กรอบไม่กดขมับ ไม่กดหลังหู แว่นไม่ไหลลงจมูก
• เลนส์ไม่มีรอย ฟองอากาศ หรือคราบ
• ได้ซองหรือบัตรเลนส์ ใบเสร็จ และใบรับประกัน

หลังรับแว่น ถ้าใส่แล้วเวียนหัว

ช่วงแรกอาจรู้สึกแปลก พื้นดูเอียง ภาพขอบเลนส์บิด หรือมึนเล็กน้อย โดยเฉพาะเมื่อค่าเปลี่ยนมากหรือเพิ่งใช้เลนส์โปรเกรสซีฟ อาการนี้มักดีขึ้นเมื่อสมองปรับตัว

ถ้าผ่านไปประมาณ 1 ถึง 2 สัปดาห์แล้วยังเวียนหัว ปวดตา หรือมองไม่ชัด ให้กลับไปที่ร้าน ร้านควรวัดค่าเลนส์ที่ได้เทียบกับใบสั่ง ตรวจตำแหน่งศูนย์เลนส์ และวัดสายตาซ้ำถ้าจำเป็น ถ้ามีอาการผิดปกติรุนแรงหรือเกิดขึ้นทันที เช่น ปวดตามากหรือตามัวลง ให้พบจักษุแพทย์