ซ่อมด่วนเมื่อไลน์หยุด หรือทำสัญญา PM เครื่องจักร

โรงงานส่วนใหญ่ควรใช้ทั้ง 2 แบบร่วมกัน สัญญาบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (PM) เหมาะกับเครื่องหลักที่หยุดแล้วทั้งไลน์หยุด ส่วนการจ้างซ่อมด่วนรายครั้งเหมาะกับเครื่องที่ไม่วิกฤต หรือมีเครื่องสำรอง

บทนี้เทียบ 2 แบบ อธิบายวิธีแบ่งกลุ่มเครื่อง และสิ่งที่ต้องมีในสัญญา PM เพื่อให้ใช้ได้จริง

ความต่างของ 2 แบบ

เรื่อง	จ้างซ่อมรายครั้งเมื่อเสีย	สัญญา PM รายปี
หลักคิด	รอให้เสียแล้วซ่อม	ตรวจและเปลี่ยนก่อนเสีย
ค่าใช้จ่าย	จ่ายเฉพาะเมื่อเสีย แต่อัตราด่วนมักสูง	จ่ายสม่ำเสมอ วางงบได้
เวลาตอบสนอง	ขึ้นกับคิวผู้ให้บริการในวันนั้น	ระบุในสัญญาได้
ประวัติเครื่อง	กระจายตามผู้ให้บริการแต่ละครั้ง	บันทึกต่อเนื่องโดยผู้ให้บริการรายเดียว
เหมาะกับ	เครื่องไม่วิกฤต มีเครื่องสำรอง	เครื่องหลักของไลน์ เครื่องที่เสียแล้วเสียหายมาก

แบ่งเครื่องเป็น 3 กลุ่มก่อนตัดสินใจ

วิธีที่ง่ายที่สุดคือแบ่งเครื่องตามผลกระทบเมื่อหยุด แล้วเลือกวิธีดูแลแต่ละกลุ่ม

กลุ่ม	ลักษณะ	วิธีดูแลที่มักเหมาะ
วิกฤต	หยุดแล้วทั้งไลน์หยุด ไม่มีเครื่องสำรอง	สัญญา PM พร้อมเวลาตอบสนองที่เขียนไว้ และอะไหล่สำรองสำคัญ
สำคัญ	หยุดแล้วกระทบกำลังผลิต แต่มีทางเลี่ยงชั่วคราว	PM ตามรอบ โดยทีมในโรงงานหรือผู้ให้บริการ
ทั่วไป	หยุดได้โดยไม่กระทบมาก	ซ่อมเมื่อเสีย

การแบ่งกลุ่มช่วยให้ไม่จ่ายสัญญา PM ครอบคลุมเครื่องที่ไม่จำเป็น และไม่ปล่อยเครื่องวิกฤตไว้กับการซ่อมเมื่อเสีย

จ้างซ่อมด่วนรายครั้ง ทำอย่างไรให้เร็ว

เมื่อไลน์หยุด สิ่งที่ทำให้กลับมาเดินเร็วคือการเตรียมไว้ก่อนเกิดเหตุ ไม่ใช่การหาผู้ให้บริการตอนนั้น

• มีรายชื่อผู้ให้บริการสำรองอย่างน้อย 2 รายต่อชนิดงาน เช่น มอเตอร์ ไฮดรอลิก ระบบควบคุม
• ตกลงอัตราในเวลา นอกเวลา และวันหยุดไว้ล่วงหน้า
• ขึ้นทะเบียนผู้ขายกับฝ่ายจัดซื้อไว้ก่อน จะได้ไม่ติดขั้นตอนเอกสารตอนด่วน
• มีข้อมูลเครื่องพร้อมส่ง อ่านวิธีเตรียมได้ที่ เตรียมข้อมูลเครื่องจักรก่อนเรียกช่าง เช็กลิสต์ฝ่ายซ่อมบำรุง
• มีอะไหล่สำรองชิ้นที่เสียบ่อยของเครื่องวิกฤต

งานนอกเวลา วันหยุด หรือเรียกด่วน หลายรายคิดเพิ่มเป็นเท่าตัวหรือมากกว่าจากอัตราปกติ และมักมีขั้นต่ำเป็นชั่วโมง ตกลงไว้ก่อนจะไม่ต้องต่อรองตอนไลน์หยุด

สัญญา PM ต้องมีอะไรบ้าง

สัญญา PM ที่ใช้ได้จริงต้องระบุชัดว่าตรวจอะไร บ่อยแค่ไหน ใครทำ และรายงานอย่างไร สัญญาที่เขียนแค่ "บำรุงรักษาเครื่องจักรทั้งโรงงาน" มักเกิดปัญหาตอนเครื่องเสีย

• [ ] รายชื่อเครื่องที่ครอบคลุม พร้อมรุ่นและตำแหน่ง
• [ ] รายการตรวจของแต่ละเครื่อง เช่น หล่อลื่น ตรวจลูกปืน วัดความสั่น ตรวจขั้วไฟ ตรวจรั่ว
• [ ] ความถี่ เช่น รายเดือน รายไตรมาส รายปี
• [ ] เวลาตอบสนองเมื่อเรียกด่วน ในเวลาและนอกเวลา
• [ ] สิ่งที่รวมในราคา เช่น ค่าแรงรอบตรวจ อะไหล่สิ้นเปลือง จำนวนครั้งเรียกด่วน
• [ ] สิ่งที่ไม่รวม และอัตราสำหรับงานนอกสัญญา
• [ ] รูปแบบรายงานหลังตรวจ และสิ่งที่ต้องแจ้งเมื่อพบความผิดปกติ
• [ ] ผู้รับผิดชอบความปลอดภัยระหว่างทำงานในโรงงาน
• [ ] ระยะสัญญา การต่ออายุ และการยกเลิก

ราคาสัญญา PM ขึ้นกับจำนวนเครื่อง ชนิดเครื่อง ความถี่ และสิ่งที่รวม ไม่มีราคากลาง ขอใบเสนอราคาจากรายชื่อเครื่องชุดเดียวกันอย่างน้อย 2 ถึง 3 ราย

งาน PM ที่ทีมในโรงงานทำเองได้

ไม่จำเป็นต้องจ้างทุกอย่าง งานประจำหลายอย่างทีมในโรงงานทำเองได้ถ้ามีคู่มือและการฝึก แล้วจ้างผู้ให้บริการเฉพาะงานที่ต้องใช้เครื่องมือหรือความรู้เฉพาะ

ทีมในโรงงานมักทำเองได้	มักจ้างผู้ให้บริการ
ทำความสะอาด หล่อลื่นตามรอบ	วัดและวิเคราะห์ความสั่นสะเทือน
ตรวจด้วยตา ฟัง ดมกลิ่น	ตั้งศูนย์เพลาด้วยเครื่องมือวัด
ขันน็อต ตรวจสายพาน	ถ่ายภาพความร้อนตู้ไฟฟ้า
จดค่าอุณหภูมิ แรงดัน กระแส	ซ่อมใหญ่ ยกเครื่อง พันมอเตอร์

งานที่เกี่ยวกับเครื่องที่ต้องตรวจรับรองตามกฎหมาย เช่น ปั้นจั่นและหม้อไอน้ำ ต้องใช้ผู้ตรวจที่มีคุณสมบัติตามที่กำหนด รอบการตรวจและคุณสมบัติผู้ตรวจ ถามหน่วยงานที่กำกับ อ่านเพิ่มที่ มาตรฐานและกฎหมายงานซ่อมเครื่องจักร วิศวกรที่ต้องมี

วัดผลว่า PM คุ้มไหม

ติดตามตัวเลขง่าย ๆ ของเครื่องกลุ่มวิกฤตทุกเดือน แล้วเทียบก่อนและหลังทำสัญญา

• จำนวนครั้งที่เครื่องหยุดแบบไม่ได้วางแผน
• ชั่วโมงที่ไลน์หยุดรวม
• ค่าซ่อมรวม รวมค่าเรียกด่วน
• จุดที่พบจากการตรวจ PM และแก้ได้ก่อนเสีย

ผลของ PM ต่างกันมากตามสภาพเครื่องและคุณภาพการตรวจ อย่าเชื่อตัวเลขประหยัดที่ไม่มีที่มา ให้ดูจากตัวเลขของโรงงานคุณเอง