ไปดูศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ต้องดูอะไร ถามอะไร

การไปดูสถานที่จริงคือขั้นตอนที่ตัดสินผลมากที่สุด และสิ่งที่ควรเชื่อมากที่สุดคือสิ่งที่คุณเห็นกับจมูกและตาของตัวเอง ไม่ใช่คำอธิบายของคนพาชม ใช้เวลาอย่างน้อย 45 นาทีต่อแห่ง และถ้าเป็นไปได้ให้ไปสองรอบในเวลาต่างกัน

10 นาทีแรก สังเกตอะไร

สิ่งที่บอกคุณภาพได้เร็วที่สุดคือ กลิ่น เสียง และสภาพของผู้สูงอายุที่อยู่ในนั้น

• กลิ่น ถ้ามีกลิ่นปัสสาวะหรือกลิ่นอับชัดเจนตั้งแต่ทางเข้า แปลว่าการเปลี่ยนผ้าอ้อมและการระบายอากาศมีปัญหา กลิ่นน้ำยาฉุนจัดที่ใช้กลบก็เป็นสัญญาณเช่นกัน
• เสียง ศูนย์ที่ดีจะมีเสียงคนคุยกัน เสียงกิจกรรม ไม่ใช่เงียบสนิททั้งชั้น หรือมีแต่เสียงโทรทัศน์
• สภาพผู้สูงอายุ ดูว่าเล็บสะอาดไหม ผมเรียบร้อยไหม เสื้อผ้าเปลี่ยนใหม่หรือไม่ มีคนนั่งอยู่ในท่าเดิมนานผิดปกติหรือเปล่า
• เจ้าหน้าที่ ดูว่าเรียกผู้สูงอายุด้วยชื่อหรือเรียกว่า "คนไข้เตียง 5" และดูว่าตอนเดินผ่านมีการทักทายหรือสัมผัสอย่างให้เกียรติไหม

สิ่งที่ต้องดูรอบสถานที่

ห้องนอนจริง ขอดูห้องที่ผู้สูงอายุจะอยู่จริง ไม่ใช่ห้องตัวอย่าง ดูว่ามีพื้นที่เดินระหว่างเตียงพอไหม มีหน้าต่างและแสงธรรมชาติหรือไม่ มีที่เก็บของส่วนตัวหรือเปล่า

ห้องน้ำ ดูราวจับ พื้นกันลื่น ที่นั่งอาบน้ำ และกริ่งฉุกเฉิน ถ้าห้องน้ำเปียกตลอดเวลาและไม่มีราวจับ ความเสี่ยงลื่นล้มสูงมาก

เตียงและอุปกรณ์ เตียงปรับระดับได้ไหม มีที่กั้นเตียงหรือไม่ ที่นอนลมมีกี่เตียง เครื่องดูดเสมหะและถังออกซิเจนอยู่ตรงไหน ใช้ได้จริงหรือเป็นของโชว์

ความปลอดภัยของอาคาร ทางหนีไฟ ถังดับเพลิงที่ยังไม่หมดอายุ ทางลาด ลิฟต์ที่รองรับเตียง และระบบล็อกประตูสำหรับผู้มีภาวะสมองเสื่อม

ครัวและอาหาร ขอดูเมนูของสัปดาห์นี้และถามว่าทำอาหารเฉพาะโรคได้ไหม เช่น อาหารเบาหวาน อาหารไตอ่อน อาหารปั่นทางสาย ถ้าไปตรงเวลาอาหารได้ยิ่งดี เพราะจะเห็นว่าป้อนอาหารกันอย่างไรและใช้เวลาต่อคนแค่ไหน

พื้นที่กิจกรรมและพื้นที่กลางแจ้ง มีที่ให้นั่งรับแดดตอนเช้าไหม มีกิจกรรมอะไรบ้างในหนึ่งสัปดาห์ และมีตารางติดให้ดูหรือไม่

20 คำถามที่ต้องถาม

เรื่องคนดูแล

1. กะกลางวันมีผู้ดูแลกี่คนต่อผู้สูงอายุกี่คน กะกลางคืนเหลือกี่คน
2. มีพยาบาลวิชาชีพอยู่เวรประจำหรือมาเป็นรอบ ขอดูตารางเวรได้ไหม
3. ผู้ดูแลผ่านหลักสูตรอะไรมา และอยู่กับศูนย์เฉลี่ยนานแค่ไหน
4. ถ้าผู้ดูแลลาหรือลาออกกะทันหัน มีระบบสำรองอย่างไร

เรื่องการดูแลประจำวัน

1. อาบน้ำวันละกี่ครั้ง เปลี่ยนผ้าอ้อมทุกกี่ชั่วโมง
2. พลิกตัวผู้ป่วยติดเตียงทุกกี่ชั่วโมง และมีการบันทึกไหม
3. จัดยาและให้ยาอย่างไร ใครเป็นคนตรวจสอบ
4. ชั่งน้ำหนักและวัดสัญญาณชีพบ่อยแค่ไหน ดูย้อนหลังได้ไหม
5. ถ้ามีแผลกดทับ ใครทำแผลและรายงานญาติอย่างไร
6. มีกิจกรรมหรือการฟื้นฟูให้ผู้สูงอายุที่ยังขยับได้หรือไม่

เรื่องเหตุฉุกเฉินและการแพทย์

1. ถ้าอาการทรุดกลางดึก ขั้นตอนเป็นอย่างไร ใครตัดสินใจ
2. ส่งโรงพยาบาลไหนเป็นหลัก ระยะทางเท่าไหร่ ใช้รถของศูนย์หรือเรียกภายนอก
3. แจ้งญาติภายในกี่นาที และแจ้งทางไหน
4. พาไปตามนัดโรงพยาบาลได้ไหม คิดค่าใช้จ่ายอย่างไร

เรื่องเงินและสัญญา

1. ราคานี้รวมอะไร ไม่รวมอะไร ขอเป็นลายลักษณ์อักษรได้ไหม
2. ถ้าอาการแย่ลงราคาจะเปลี่ยนเท่าไหร่ ใช้เกณฑ์อะไร และแจ้งล่วงหน้ากี่วัน
3. เงินประกันเท่าไหร่ คืนภายในกี่วัน หักอะไรได้บ้าง
4. ถ้าจะย้ายออกต้องแจ้งล่วงหน้ากี่วัน

เรื่องใบอนุญาตและความโปร่งใส

1. ขอดูใบอนุญาตประกอบกิจการและใบอนุญาตผู้ดำเนินการได้ไหม
2. เยี่ยมได้ช่วงเวลาไหนบ้าง ต้องนัดล่วงหน้าหรือไม่ และมีกล้องหรือรายงานให้ญาติดูหรือเปล่า

สัญญาณเตือนที่ควรถอยออกมา

• ไม่ยอมให้ดูห้องนอนจริงหรือให้ดูแค่พื้นที่ส่วนหน้า
• เลี่ยงตอบเรื่องใบอนุญาต หรือบอกว่า "กำลังยื่นอยู่" ทุกครั้งที่ถาม
• เร่งให้จ่ายมัดจำวันนี้เพราะ "เตียงกำลังจะเต็ม"
• ให้โอนเข้าบัญชีบุคคลธรรมดาและไม่มีใบเสร็จในนามกิจการ
• เห็นผู้สูงอายุถูกผูกยึดโดยไม่มีคำอธิบายที่ชัดเจน
• ตอบเรื่องอัตราส่วนผู้ดูแลกะกลางคืนไม่ได้
• จำกัดเวลาเยี่ยมแคบมากโดยไม่มีเหตุผลที่อธิบายได้

ถ้าเจอข้อใดข้อหนึ่ง ไม่จำเป็นต้องตัดสินทันที แต่ควรถามซ้ำและบันทึกคำตอบไว้ รายละเอียดเรื่องปัญหาที่พบบ่อยอยู่ใน ปัญหาศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ที่ต้องระวังก่อนจ่ายเงิน

เตรียมตัวก่อนไป

พาคนไปด้วยอย่างน้อย 2 คนเพื่อช่วยกันสังเกต เตรียมรายการคำถามพิมพ์ไปด้วย จดคำตอบทันทีไม่ต้องรอกลับบ้าน ขออนุญาตถ่ายรูปพื้นที่ส่วนกลางและใบอนุญาต (ไม่ควรถ่ายผู้สูงอายุคนอื่นเพราะเป็นเรื่องความเป็นส่วนตัว) และถ้าผู้สูงอายุยังสื่อสารได้ ควรพาไปดูด้วยกัน