มาตรฐานร้านต้นไม้และช่างจัดสวน สิ่งที่ควรตรวจสอบก่อนใช้บริการ

ร้านต้นไม้และช่างจัดสวนไม่มีใบอนุญาตวิชาชีพเฉพาะที่ตรวจเลขได้เหมือนวิศวกรหรือทนายความ สิ่งที่ตรวจได้จริงคือ ตัวตนกิจการ ใบเสนอราคาแยกรายการ เงื่อนไขรับประกันต้นไม้ตาย และที่มาของต้นไม้ที่ขาย

บทความนี้สรุปรายการตรวจที่ทำได้เองก่อนซื้อหรือจ้าง พร้อมเรื่องกฎหมายที่อาจเกี่ยวข้อง

ภาพรวมสิ่งที่ควรตรวจ

แบ่งเป็น 6 เรื่อง ส่วนใหญ่ถามได้ตั้งแต่คุยครั้งแรก

เรื่อง	ดูอะไร	ถ้าไม่มีควรทำอย่างไร
ตัวตนกิจการ	ชื่อร้าน ที่อยู่ ใบเสร็จในนามร้าน	ระวังเป็นพิเศษกับงานหลักหมื่นขึ้นไป
ใบเสนอราคา	ชนิด ขนาด จำนวน ค่าแรง ค่าขนส่ง	ขอให้แยกรายการก่อนตกลง
รับประกันต้นไม้	ระยะเวลา เงื่อนไข ข้อยกเว้น	ขอให้เขียนในเอกสาร
ที่มาของต้นไม้	สวนของร้าน รับมา หรือขุดล้อม	ถามอายุการล้อมของต้นใหญ่
วัสดุปลูก	ดิน ปุ๋ย สารกำจัดแมลงมีฉลาก	เลือกของที่ระบุส่วนผสม
ผลงาน	งานที่ผ่านเวลามาแล้ว	ขอดูงานหรือคุยกับลูกค้าเก่า

ตัวตนของกิจการ

ร้านที่ตรวจสอบย้อนหลังได้ คือร้านที่มีชื่อกิจการ ที่ตั้งถาวร และออกเอกสารในนามร้าน สำคัญมากเมื่องานมีรับประกันต้นไม้ เพราะคุณต้องติดต่อร้านเดิมได้

สิ่งที่ดูได้

• ป้ายชื่อร้าน สวน หรือโกดังต้นไม้ ที่อยู่ตรงกับใบเสร็จ
• ถ้าเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน ตรวจชื่อนิติบุคคลได้จากระบบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
• ร้านบุคคลธรรมดาอาจมีใบทะเบียนพาณิชย์ ซึ่งจดที่เทศบาล อบต. หรือสำนักงานเขตในพื้นที่ที่ร้านตั้งอยู่ เกณฑ์ว่ากิจการใดต้องจด สอบถามหน่วยงานที่รับจดในพื้นที่
• ถ้าร้านจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม จะออกใบกำกับภาษีได้ ซึ่งสำคัญสำหรับคาเฟ่ บริษัท และโครงการ

ใบเสนอราคาแยกรายการ

ใบเสนอราคาที่ดีทำให้ตรวจของตอนส่งได้ ถ้าเขียนรวมเป็นก้อนเดียว คุณจะพิสูจน์ไม่ได้ว่าได้ของครบตามที่จ่าย

รายการที่ควรมี

• ชนิดต้นไม้ ใช้ชื่อที่ร้านและคุณเข้าใจตรงกัน
• ขนาดเป็นตัวเลข เช่น ความสูง ขนาดถุง หรือขนาดลำต้น
• จำนวนและราคาต่อหน่วย
• ดิน ปุ๋ย วัสดุคลุมดิน ระบุปริมาณ
• ค่าแรง ค่าขนส่ง ค่าเครน แยกบรรทัด
• สิ่งที่ไม่รวม เช่น งานเทพื้น งานไฟฟ้า ค่าขนเศษวัสดุ
• ระยะเวลายืนราคา และเงื่อนไขกรณีต้องเปลี่ยนชนิดต้นไม้

รับประกันต้นไม้ตาย ควรเขียนอะไร

การรับประกันต้นไม้ตายเป็นเงื่อนไขที่ร้านแต่ละแห่งกำหนดเอง ไม่มีมาตรฐานกลาง จึงต้องเขียนให้ชัด การรับปากด้วยวาจาว่า "ตายเปลี่ยนให้" แทบใช้ไม่ได้เวลาเกิดปัญหา

สิ่งที่ควรระบุ

• ระยะเวลารับประกัน นับจากวันส่งมอบ
• ต้นไม้กลุ่มไหนอยู่ในรับประกัน บางร้านรับประกันเฉพาะต้นใหญ่ ไม่รวมไม้ดอกตามฤดู
• ความหมายของ "ตาย" เช่น ยืนต้นแห้งทั้งต้น หรือรวมถึงโทรมเกินครึ่งต้น
• ร้านปลูกซ่อมให้ภายในกี่วัน รวมค่าแรงหรือไม่
• สิ่งที่ไม่อยู่ในรับประกัน เช่น ไม่รดน้ำตามที่ตกลง น้ำท่วม ภัยธรรมชาติ สัตว์ขุด ย้ายต้นเอง
• ถ้ามีสัญญาดูแลรายเดือนกับร้านเดียวกัน รับประกันยาวขึ้นหรือไม่

ข้อตกลงที่ใช้ได้จริงคือข้อตกลงที่ทั้งสองฝ่ายรู้ว่าต้องทำอะไร ร้านควรบอกวิธีดูแล และลูกค้าควรทำตาม เพื่อให้ตัดสินได้ง่ายเมื่อต้นไม้ตาย

ที่มาของต้นไม้และต้นไม้ใหญ่ขุดล้อม

ต้นไม้ใหญ่ขุดล้อมมีโอกาสโทรมหลังย้ายมากกว่าต้นที่เลี้ยงในถุงหรือกระถาง ยิ่งล้อมมาไม่นาน รากใหม่ยิ่งน้อย

คำถามที่ควรถาม

• ต้นนี้ขุดล้อมมานานเท่าไร พักฟื้นในสวนก่อนขายไหม
• มาจากสวนของร้านเอง หรือรับมาจากที่อื่น
• ขนาดตุ้มดินเท่าไร เหมาะกับขนาดลำต้นหรือไม่

ต้นไม้ใหญ่บางชนิดเป็นไม้หวงห้ามตาม พ.ร.บ.ป่าไม้ พ.ศ. 2484 ซึ่งมีการแก้ไขให้ไม้ที่ปลูกในที่ดินที่มีกรรมสิทธิ์ตัดได้ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ส่วนเอกสารที่ต้องใช้เมื่อตัดหรือขนย้าย สอบถามกรมป่าไม้ ถ้าซื้อต้นไม้ใหญ่ราคาสูง ให้ถามร้านว่ามีเอกสารที่มาหรือไม่

พืชที่มีกฎหมายควบคุม

ผู้ซื้อทั่วไปไม่ค่อยต้องกังวลเรื่องนี้ แต่ถ้าซื้อไม้หายาก ไม้ป่า หรือไม้นำเข้า ควรรู้ว่ามีกฎหมายบางฉบับเกี่ยวข้อง

• พืชบางชนิดเป็นพืชควบคุมหรือพืชอนุรักษ์ รวมถึงพืชในบัญชีไซเตส (CITES) ถ้าไม่แน่ใจ ถามกรมวิชาการเกษตร
• การนำเข้าและส่งออกพืชอยู่ภายใต้ พ.ร.บ.กักพืช พ.ศ. 2507 ซึ่งกรมวิชาการเกษตรดูแล ถ้าซื้อไม้นำเข้า ให้ถามร้านถึงที่มา
• พืชต่างถิ่นบางชนิดอาจรุกรานพื้นที่ธรรมชาติ ถ้าไม่แน่ใจว่าพืชชนิดใดมีข้อจำกัด ถามกรมวิชาการเกษตร

หลักง่าย ๆ คือ อย่าซื้อต้นไม้ที่คนขายบอกว่า "เก็บมาจากป่า" และถามที่มาเสมอเมื่อต้นไม้ราคาสูงผิดปกติ

ปุ๋ย ยา และสารเคมีในสวน

ปุ๋ยและสารกำจัดแมลงที่ร้านขายควรมีฉลากอ่านได้ ระบุชื่อผลิตภัณฑ์ ส่วนผสม และวิธีใช้

• ปุ๋ยเคมีอยู่ภายใต้ พ.ร.บ.ปุ๋ย พ.ศ. 2518 ผู้ขายปุ๋ยเคมีต้องได้รับใบอนุญาตจากกรมวิชาการเกษตร
• สารกำจัดแมลงและวัชพืชทางการเกษตรอยู่ภายใต้ พ.ร.บ.วัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 ร้านที่ขายต้องทำตามเกณฑ์การขออนุญาตของกรมวิชาการเกษตร รายละเอียดสอบถามกรมวิชาการเกษตร
• ถ้าช่างดูแลสวนใช้สารเคมี ให้ถามชื่อผลิตภัณฑ์ และขอให้แจ้งก่อนพ่นถ้ามีเด็ก สัตว์เลี้ยง หรือบ่อปลา

งานที่ต้องให้ผู้เชี่ยวชาญอื่นร่วม

บางงานเกินขอบเขตช่างจัดสวน ควรรู้ก่อนเพื่อไม่ให้เสี่ยง

• สวนบนดาดฟ้า ระเบียง หรือกระบะปลูกขนาดใหญ่บนพื้นอาคาร ต้องให้วิศวกรดูเรื่องน้ำหนัก บางกรณีอาจเข้าข่ายการดัดแปลงอาคาร ให้ถามองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นก่อน ดูหมวด ผู้รับเหมา รีโนเวท
• ต้นไม้ใกล้สายไฟฟ้า ห้ามตัดเอง ให้ติดต่อการไฟฟ้าในพื้นที่
• ต้นไม้ในที่สาธารณะหน้าบ้าน ต้องขออนุญาตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ก่อนตัดหรือตัดแต่ง
• ข้อพิพาทกิ่งหรือรากรุกล้ำเพื่อนบ้าน มีหลักในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ควรปรึกษาทนายความ ดูหมวด lawyer

ถ้าเกิดปัญหากับร้าน

ความเสียหายที่เกิดจากการทำงานของร้าน เช่น ขุดโดนท่อ ทำพื้นแตก หรือต้นไม้ไม่ตรงที่ตกลง ควรคุยกับร้านก่อนโดยมีหลักฐาน คือ ใบเสนอราคา รูปวันส่งมอบ และข้อความที่คุยกัน

หลักทั่วไปคือผู้รับจ้างต้องรับผิดชอบงานที่ชำรุดบกพร่องและความเสียหายจากการทำงานของตน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะจ้างทำของ รายละเอียดรายกรณีควรปรึกษาทนายความ ถ้าคุยกันไม่ได้ ผู้บริโภคร้องเรียนได้ที่สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ช่องทางติดต่อดูจากเว็บไซต์ของ สคบ.