บำรุงรักษารถไถก่อนฤดูทำนา เช็กอะไรบ้างให้ไม่เสียกลางนา

ช่วงที่คุ้มที่สุดในการเตรียมรถคือประมาณ 1 ถึง 2 เดือนก่อนเข้าฤดู เพราะคิวช่างยังว่าง อะไหล่ยังหาง่าย และถ้าเจองานใหญ่ ยังมีเวลาสั่งอะไหล่ทัน งานหลักคือเปลี่ยนของเหลวและไส้กรอง ตรวจระบบไฟ ตรวจไฮดรอลิก และตรวจชิ้นสึกหรอของอุปกรณ์ต่อพ่วง

รายการในบทความนี้เป็นแนวทางทั่วไป รอบการเปลี่ยนที่ถูกต้องให้ยึดตามคู่มือผู้ผลิตของรุ่นคุณเป็นหลัก

ทำไมต้องเตรียมก่อนฤดู

รถที่จอดนานหลายเดือนมักมีปัญหาที่มองไม่เห็นสะสมอยู่ เช่น แบตเตอรี่เสื่อม น้ำในถังน้ำมัน หนูกัดสายไฟ ซีลแห้ง และสนิมตามข้อต่อ

ถ้ารอให้เสียกลางฤดู คุณจะเจอ 3 เรื่องพร้อมกัน

• คิวช่างเต็ม ต้องรอหลายวัน
• อะไหล่ในพื้นที่ขาด เพราะทุกคนต้องการพร้อมกัน
• งานในนาเลื่อน ถ้ารับจ้างคือเสียรายได้ทันที

งานเครื่องยนต์

งานเครื่องยนต์ก่อนฤดูเน้นของเหลวและไส้กรอง ซึ่งเป็นงานราคาไม่สูงแต่ยืดอายุเครื่องได้มาก

• น้ำมันเครื่องและไส้กรอง: เปลี่ยนตามชั่วโมงใช้งาน หรืออย่างน้อยก่อนฤดู ถ้าจอดนานมาก
• ระบบน้ำมันเชื้อเพลิง: ถ่ายน้ำและตะกอนก้นถัง เปลี่ยนไส้กรองโซล่า ไล่ลมในระบบ
• ไส้กรองอากาศ: เคาะฝุ่นหรือล้างตามชนิดไส้กรอง เปลี่ยนถ้าขาดหรือตันมาก งานในนาที่ฝุ่นเยอะทำให้ไส้กรองตันเร็ว
• ระบบหล่อเย็น: ล้างรังผึ้งหม้อน้ำที่มีฟางและฝุ่นอุด เช็กสายยางหม้อน้ำ เติมน้ำหล่อเย็น
• หัวฉีด: ถ้าฤดูก่อนมีควันดำหรือกินน้ำมัน ให้ช่างล้างและตั้งหัวฉีด

ระบบไฟและการสตาร์ท

ระบบไฟเป็นต้นเหตุอันดับต้นของอาการสตาร์ทไม่ติดหลังจอดนาน

• วัดแบตเตอรี่ หรือให้ร้านตรวจ ถ้าเสื่อมให้เปลี่ยนก่อนฤดู
• ทำความสะอาดขั้วแบต ขันให้แน่น
• ไล่ดูสายไฟทั้งคัน โดยเฉพาะจุดที่หนูชอบกัด
• เช็กไฟหน้า ไฟท้าย และไฟเตือน ถ้าต้องใช้งานช่วงเช้ามืดหรือค่ำ

ระบบไฮดรอลิก

ไฮดรอลิกที่อ่อนแรงทำให้ยกผานไม่ขึ้น หรือผานตกลงเองระหว่างทำงาน

• เช็กระดับและสีน้ำมันไฮดรอลิก ถ้าขุ่นหรือมีน้ำปน ให้ช่างดู
• เปลี่ยนไส้กรองไฮดรอลิกตามรอบ
• ไล่ดูสายไฮดรอลิกหาจุดแตก บวม หรือซึม
• ยกผานขึ้นลงหลายรอบ ดูว่าค้างได้นิ่งไหม

ข้อควรระวัง ห้ามใช้มือคลำหาจุดรั่วของสายไฮดรอลิกขณะมีแรงดัน เพราะน้ำมันที่พุ่งออกจากรูเล็กอาจทำให้บาดเจ็บรุนแรงได้ ให้ใช้กระดาษแข็งหรือไม้ส่องหาแทน

ส่งกำลัง คลัตช์ และเกียร์

• เช็กระยะฟรีคลัตช์ ปรับตามคู่มือ
• เช็กระดับน้ำมันเกียร์ ดูว่ามีเศษเหล็กหรือน้ำปนไหม
• อัดจาระบีทุกจุดตามคู่มือ
• ตรวจสายพาน โซ่ และลูกปืน ฟังเสียงผิดปกติตอนหมุน
• ตรวจฝาครอบเพลาอำนาจ (PTO) ให้อยู่ครบ

ล้อ ยาง และตีนตะขาบ

• เช็กลมยางและรอยแตกของยาง
• ตรวจน็อตล้อ
• รถเกี่ยว ตรวจความตึงตีนตะขาบ ลูกกลิ้ง และเฟืองขับ ดูรอยแตกหรือลวดโผล่

ตีนตะขาบเป็นงานก้อนใหญ่ ถ้าเห็นว่าใกล้หมด ให้ถามราคาและสั่งของก่อนฤดู

อุปกรณ์ต่อพ่วง

• จานผาน ดูความคมและรอยแตก เปลี่ยนจานที่สึกมาก
• ใบมีดโรตารี่ ดูความสึกและน็อตยึด เปลี่ยนเป็นชุดเพื่อให้สมดุล
• ข้อต่อสามจุดและสลักยึด เปลี่ยนสลักที่สึก
• โครงผาน ดูรอยร้าวที่ต้องเชื่อม

รายการเฉพาะรถเกี่ยวนวดข้าว

รถเกี่ยวมีชิ้นส่วนเคลื่อนไหวมาก ควรให้ช่างที่ชำนาญรถเกี่ยวตรวจก่อนฤดู

• ใบมีดตัดและนิ้วรับใบมีด
• โซ่ลำเลียงและสายพานทั้งระบบ
• ลูกนวดและตะแกรง
• ระบบทำความสะอาดเมล็ด ใบพัดลม
• ถังเก็บข้าวและระบบลำเลียงออก

รายการเฉพาะรถดำนา

• กลไกปักดำ ดูว่าสึกหรือคลอนไหม
• ถาดวางกล้าและระบบเลื่อนถาด
• ล้อและโครงลอยน้ำ

ตารางงานก่อนฤดู ทำเองหรือให้ช่าง

งาน	ทำเองได้	ควรให้ช่าง
เช็กระดับน้ำมันเครื่อง น้ำมันไฮดรอลิก น้ำหล่อเย็น	ได้
เปลี่ยนน้ำมันเครื่องและไส้กรอง	ได้ถ้ามีความรู้	ถ้าไม่มั่นใจ
อัดจาระบี ล้างรังผึ้งหม้อน้ำ	ได้
ล้างและตั้งหัวฉีด		ควร
ปรับคลัตช์ ตรวจเกียร์		ควร
ตรวจปั๊มไฮดรอลิก เปลี่ยนซีลกระบอก		ควร
ตรวจรถเกี่ยวทั้งระบบ		ควร

เก็บรักษาช่วงนอกฤดู

การเก็บรถให้ถูกวิธีหลังจบฤดู ทำให้การเตรียมรอบหน้าง่ายและถูกลงมาก

• ล้างโคลนและเศษฟางออกให้หมด โดยเฉพาะรถเกี่ยว
• เติมน้ำมันเชื้อเพลิงให้เต็มถัง เพื่อลดไอน้ำที่กลั่นเป็นหยดน้ำในถัง
• ถอดขั้วแบตเตอรี่ หรือถอดแบตไปชาร์จเป็นระยะ
• จอดในที่ร่ม มีหลังคา ยกผานหรือวางอุปกรณ์ลงพื้น
• วางกันหนู เช่น เก็บเศษอาหารให้พ้น และเช็กรังหนูในห้องเครื่องเป็นระยะ
• ทาน้ำมันกันสนิมที่จานผานและใบมีด

ค่าใช้จ่ายโดยประมาณ

งานบำรุงรักษาก่อนฤดูของรถไถเดินตามหรือเครื่องยนต์ดีเซลเล็ก มักอยู่ที่หลักร้อยถึงประมาณ 2,000 บาท ส่วนแทรกเตอร์และรถเกี่ยวมีตั้งแต่หลักพันไปจนถึงหลักหมื่นถ้าเจองานเปลี่ยนชิ้นใหญ่ ให้ร้านเขียนรายการแยกก่อนทำ