ใบอนุญาตคลินิกสัตว์และสัตวแพทย์ ตรวจสอบอย่างไร

คลินิกและโรงพยาบาลสัตว์ต้องมีใบอนุญาต 2 ฝั่ง คือฝั่งสถานที่ ซึ่งอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติสถานพยาบาลสัตว์ พ.ศ. 2533 โดยมีกรมปศุสัตว์เป็นผู้ออกใบอนุญาต และฝั่งตัวสัตวแพทย์ ซึ่งต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพการสัตวแพทย์จากสัตวแพทยสภา ตามพระราชบัญญัติวิชาชีพการสัตวแพทย์ พ.ศ. 2545

บทนี้อธิบายว่าแต่ละใบคืออะไร ดูอย่างไร และถ้าพบปัญหาจะร้องเรียนได้ที่ไหน

ทำไมต้องสนใจใบอนุญาต

ใบอนุญาตเป็นหลักประกันขั้นต่ำว่าสถานที่ผ่านเกณฑ์ที่หน่วยงานกำหนด และคนที่รักษาสัตว์ของเราเรียนจบและได้รับอนุญาตให้ประกอบวิชาชีพจริง

ใบอนุญาตไม่ได้บอกว่าหมอคนนั้นเก่งหรือไม่เก่ง แต่ถ้าไม่มีใบอนุญาตเลย เจ้าของจะเสียทางร้องเรียนและการเยียวยาหลายช่องทางเมื่อเกิดปัญหา

ใบอนุญาตฝั่งสถานที่

ฝั่งสถานที่มี 2 ส่วนที่ควรขอดูคู่กัน

ใบอนุญาต	เป็นของใคร	ดูอะไร
ใบอนุญาตฝั่งสถานที่ (ตั้งสถานพยาบาลสัตว์)	ผู้ประกอบการหรือเจ้าของกิจการ	ชื่อสถานพยาบาลและที่อยู่ตรงกับที่ยืนอยู่ ยังไม่หมดอายุ
ใบอนุญาตฝั่งผู้ดำเนินการสถานพยาบาลสัตว์	สัตวแพทย์ผู้รับผิดชอบสถานที่	ชื่อสัตวแพทย์ผู้ดำเนินการ

ชื่อเรียก รูปแบบ และวิธีแสดงใบอนุญาตแต่ละใบเป็นไปตามที่กรมปศุสัตว์กำหนด

สถานพยาบาลสัตว์ยังแบ่งประเภทตามว่ามีที่พักสัตว์ป่วยไว้ค้างคืนหรือไม่ ถ้าคลินิกรับแอดมิท ควรเป็นประเภทที่อนุญาตให้พักค้างคืนได้

ใบอนุญาตสถานพยาบาลสัตว์มีอายุจำกัดและต้องต่ออายุตามที่กรมปศุสัตว์กำหนด จึงควรดูวันหมดอายุด้วย

ใบอนุญาตฝั่งตัวสัตวแพทย์

คนที่ตรวจ วินิจฉัย สั่งยา และผ่าตัดสัตว์ ต้องเป็นสัตวแพทย์ที่มีใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบวิชาชีพการสัตวแพทย์ ซึ่งสัตวแพทยสภาเป็นผู้ออก และกำกับเรื่องจรรยาบรรณวิชาชีพด้วย

ใบอนุญาตของสัตวแพทย์มีการแบ่งชั้นตามขอบเขตการรักษาและมีอายุจำกัด รายละเอียดชั้นใบอนุญาตและการต่ออายุเป็นไปตามที่สัตวแพทยสภากำหนด

ในคลินิกจะมีผู้ช่วยหรือพนักงานที่ไม่ใช่สัตวแพทย์ช่วยจับสัตว์ ทำความสะอาด หรือเตรียมอุปกรณ์ ซึ่งเป็นเรื่องปกติ แต่การวินิจฉัยและตัดสินใจรักษาควรมาจากสัตวแพทย์ ขอบเขตงานที่ผู้ช่วยทำได้เป็นไปตามที่กฎหมายวิชาชีพและสัตวแพทยสภากำหนด

สัตวแพทย์เฉพาะทาง บางแห่งแจ้งว่ามีสัตวแพทย์เฉพาะทางด้านต่าง ๆ เช่น ผิวหนัง ตา หัวใจ กระดูก ถ้าสำคัญกับการตัดสินใจ ถามได้ว่าผ่านการฝึกอบรมเฉพาะทางจากที่ไหน การรับรองสาขาเฉพาะทางของสัตวแพทย์เป็นไปตามที่สัตวแพทยสภากำหนด

วิธีตรวจสอบทีละขั้น

ไม่ต้องทำทุกขั้นทุกครั้ง แต่ควรทำอย่างน้อยครั้งแรกที่เลือกคลินิกประจำ หรือก่อนผ่าตัดใหญ่

1. ดูที่ผนังหรือเคาน์เตอร์ คลินิกส่วนใหญ่ติดใบอนุญาตไว้ให้เห็น ถ่ายรูปเก็บไว้ได้
2. เทียบชื่อและที่อยู่ ชื่อบนใบอนุญาตควรตรงกับชื่อบนป้ายหรือใบเสร็จ ถ้าใช้ชื่อต่างกัน ถามได้ว่าเพราะอะไร
3. ดูวันหมดอายุ ใบที่หมดอายุไปนานแล้วเป็นสัญญาณที่ควรถาม
4. จดชื่อสัตวแพทย์ที่ตรวจ ชื่ออยู่บนใบเสร็จ ใบสั่งยา หรือถามตรง ๆ ได้
5. ตรวจกับหน่วยงาน ชื่อสัตวแพทย์ตรวจกับสัตวแพทยสภาตามช่องทางที่สัตวแพทยสภาประกาศ ส่วนใบอนุญาตสถานพยาบาลสัตว์สอบถามกรมปศุสัตว์ตามช่องทางที่กรมปศุสัตว์ประกาศ

ถ้าไม่เห็นใบอนุญาต ถามได้อย่างสุภาพ เช่น "ขอดูใบอนุญาตคลินิกได้ไหมคะ" สถานพยาบาลที่ถูกต้องไม่มีเหตุผลต้องปิดบัง

บริการนอกคลินิก ต้องระวังอะไร

บริการสัตวแพทย์นอกสถานที่ เช่น ฉีดวัคซีนหรือตรวจที่บ้าน มีอยู่จริงและสะดวก แต่ควรตรวจสอบมากกว่าปกติ เพราะไม่มีสถานที่ให้เห็น

• ถามชื่อและนามสกุลสัตวแพทย์ แล้วตรวจกับสัตวแพทยสภา
• ถามว่าสังกัดคลินิกหรือโรงพยาบาลสัตว์แห่งใด
• ขอใบเสร็จและบันทึกวัคซีนที่มีสติกเกอร์ฉลากวัคซีนติดไว้
• ถามว่าถ้าเกิดอาการแพ้หลังฉีด ต้องติดต่อใครและไปที่ไหน

การให้บริการสัตวแพทย์นอกสถานพยาบาลสัตว์มีเงื่อนไขตามที่กฎหมายและสัตวแพทยสภากำหนด สอบถามรายละเอียดได้จากสัตวแพทยสภาหรือกรมปศุสัตว์

กฎหมายอื่นที่เจ้าของสัตว์ควรรู้

นอกจากใบอนุญาตของคลินิก ยังมีกฎหมายที่เกี่ยวกับหน้าที่ของเจ้าของสัตว์เอง ซึ่งคลินิกมักเป็นจุดที่ช่วยให้ทำได้ง่ายขึ้น

• วัคซีนพิษสุนัขบ้า มีพระราชบัญญัติโรคพิษสุนัขบ้า พ.ศ. 2535 ที่กำหนดหน้าที่ของเจ้าของสัตว์เรื่องการฉีดวัคซีน รายละเอียดหน้าที่และชนิดสัตว์ที่ครอบคลุมสอบถามกรมปศุสัตว์
• การควบคุมการเลี้ยงสุนัขในกรุงเทพฯ กรุงเทพมหานครมีข้อบัญญัติเรื่องการควบคุมการเลี้ยงสุนัข สิ่งที่เจ้าของต้องทำสอบถามได้ที่สำนักงานเขต
• สวัสดิภาพสัตว์ มีพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557
• สัตว์พิเศษ สัตว์บางชนิดต้องขออนุญาตครอบครองตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 โดยมีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชเป็นผู้ดูแล ชนิดไหนต้องขออนุญาตให้สอบถามกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

ถ้าพบปัญหา ร้องเรียนที่ไหน

ก่อนร้องเรียน ให้รวบรวมหลักฐานไว้ก่อน ได้แก่ ใบเสร็จ ใบสั่งยา ผลตรวจ รูปถ่าย ข้อความที่คุยกัน และบันทึกวันเวลาเหตุการณ์

ปัญหา	หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
จรรยาบรรณหรือการประกอบวิชาชีพของสัตวแพทย์	สัตวแพทยสภา
สถานพยาบาลสัตว์ไม่มีใบอนุญาต หรือดำเนินการไม่ตรงประเภท	กรมปศุสัตว์
ข้อพิพาทเรื่องค่าบริการหรือการโฆษณาเกินจริง	สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.)

ช่องทางและหมายเลขติดต่อล่าสุดควรดูจากเว็บไซต์ทางการของแต่ละหน่วยงาน การพูดคุยกับคลินิกตรง ๆ ก่อนก็เป็นทางที่ได้ผลในหลายกรณี เพราะหลายเรื่องเกิดจากการสื่อสารไม่ตรงกัน