ภาษีป้าย และกฎหมายที่ควรตรวจสอบก่อนติดป้ายหน้าร้าน

ป้ายชื่อร้านและป้ายโฆษณาส่วนใหญ่ต้องเสียภาษีป้ายให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ป้ายตั้งอยู่ และผู้มีหน้าที่เสียคือเจ้าของป้าย ไม่ใช่ร้านทำป้าย ส่วนป้ายขนาดใหญ่หรือป้ายที่ยื่นเหนือที่สาธารณะอาจต้องขออนุญาตก่อนติดตั้ง

ร้านทำป้ายไม่มีใบอนุญาตวิชาชีพเฉพาะให้ตรวจ บทนี้จึงแบ่งเป็นเรื่องกฎหมายของตัวป้ายซึ่งเป็นหน้าที่ของคุณ และสิ่งที่ควรตรวจกับร้าน

ภาษีป้ายคืออะไร ใครต้องเสีย

ภาษีป้ายคือภาษีท้องถิ่นที่เก็บจากป้ายซึ่งแสดงชื่อ ยี่ห้อ หรือเครื่องหมายเพื่อการค้าหรือโฆษณา เป็นไปตาม พ.ร.บ.ภาษีป้าย พ.ศ. 2510 ผู้มีหน้าที่เสียคือเจ้าของป้าย

หน่วยงานที่จัดเก็บคือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ที่ป้ายตั้งอยู่ ชื่อหน่วยงานต่างกันตามพื้นที่ เช่น สำนักงานเขต เทศบาล หรือ อบต. ถ้าไม่แน่ใจว่าพื้นที่ของคุณอยู่ในความดูแลของหน่วยงานไหน ให้ดูจากใบเสร็จภาษีที่ดินหรือถามเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นได้โดยตรง

กรณีที่หาตัวเจ้าของป้ายไม่ได้ กฎหมายกำหนดผู้รับผิดแทนไว้ ถ้าคุณเช่าอาคาร ควรตกลงกับเจ้าของอาคารให้ชัดว่าใครเป็นผู้ยื่นและจ่าย

ภาษีป้ายคิดอย่างไร

ภาษีป้ายคิดจากพื้นที่ของป้ายคูณด้วยอัตราตามประเภทป้าย ป้ายแบ่งประเภทตามตัวอักษรเป็น 3 กลุ่มหลัก คือป้ายที่มีอักษรไทยล้วน ป้ายที่มีอักษรไทยปนภาษาต่างประเทศหรือปนภาพและเครื่องหมาย และป้ายที่ไม่มีอักษรไทยหรือมีอักษรไทยอยู่ใต้หรือต่ำกว่าอักษรต่างประเทศ อัตราของแต่ละประเภทเป็นตัวเลขบาทต่อหน่วยพื้นที่ตามกฎกระทรวงฉบับล่าสุด ซึ่งมีการแก้ไขเป็นระยะ จึงควรถามอัตราปัจจุบันจากท้องถิ่นในพื้นที่ของคุณ

ปัจจัย	ผลต่อภาษี
พื้นที่ป้าย	ป้ายใหญ่ขึ้น ภาษีมากขึ้นตามสัดส่วน
ภาษาบนป้าย	อักษรไทยล้วนเสียอัตราต่ำที่สุด ป้ายที่ไม่มีอักษรไทยหรืออักษรไทยอยู่ใต้อักษรต่างประเทศเสียอัตราสูงที่สุด
การเปลี่ยนข้อความได้	จอ LED หรือป้ายที่เปลี่ยนข้อความได้ ให้ถามท้องถิ่นว่าจัดอยู่ประเภทไหนและคิดอัตราอย่างไร
ท้องถิ่นที่ป้ายตั้งอยู่	ท้องถิ่นเป็นผู้ประเมินและจัดเก็บ ถามเจ้าหน้าที่ได้ว่าป้ายของคุณจะถูกประเมินอย่างไร

กฎหมายกำหนดภาษีขั้นต่ำต่อป้ายไว้ด้วย ป้ายเล็กจึงไม่ได้เสียเป็นศูนย์ ตัวเลขขั้นต่ำถามท้องถิ่นได้เช่นกัน

ป้ายที่ไม่มีขอบเขตชัด เช่น ตัวอักษรนูนติดผนังโดยไม่มีพื้นป้าย กฎหมายมีวิธีวัดพื้นที่เฉพาะ ถ้าจะออกแบบป้ายใหม่ ลองสอบถามท้องถิ่นว่าแบบที่คิดไว้จะคิดพื้นที่อย่างไร

การเพิ่มภาษาอังกฤษบนป้ายทำให้ป้ายเปลี่ยนประเภทและเสียภาษีมากขึ้น และถ้าอักษรไทยบางส่วนหรือทั้งหมดอยู่ใต้หรือต่ำกว่าอักษรต่างประเทศ ป้ายจะถูกจัดเป็นประเภทอัตราสูงสุดเท่ากับป้ายที่ไม่มีอักษรไทย ถ้าต้องการใช้สองภาษา การวางอักษรไทยไม่ให้ต่ำกว่าอักษรต่างประเทศช่วยได้ แต่ควรยืนยันแบบกับท้องถิ่นก่อนผลิต

ยื่นแบบภาษีป้ายเมื่อไร

เจ้าของป้ายต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีป้าย (แบบ ภ.ป.1) กับท้องถิ่นที่ป้ายตั้งอยู่ภายในเดือนมีนาคมของทุกปี ส่วนป้ายที่ติดตั้งใหม่หรือเปลี่ยนแปลงป้ายเดิมระหว่างปี ต้องยื่นภายใน 15 วันนับแต่วันติดตั้งหรือเปลี่ยนแปลง โดยป้ายที่ติดตั้งระหว่างปีมีวิธีคิดภาษีตามช่วงเวลาที่เหลือของปี

การยื่นล่าช้าหรือไม่ยื่นมีเงินเพิ่มตามกฎหมาย จดวันติดตั้งและเก็บรูปกับขนาดป้ายไว้ใช้ตอนยื่นแบบ

ป้ายบางประเภทได้รับยกเว้นภาษีตามที่ พ.ร.บ. กำหนด แต่เงื่อนไขค่อนข้างเฉพาะ อย่าเชื่อคำว่า "ป้ายเล็กไม่ต้องเสีย" จนกว่าจะถามท้องถิ่นของคุณ

ป้ายแบบไหนต้องขออนุญาตก่อนติดตั้ง

ป้ายขนาดใหญ่ ป้ายที่ยื่นเหนือที่สาธารณะ และป้ายที่ตั้งใกล้ที่สาธารณะจนถ้าล้มอาจโดนคนหรือทรัพย์สิน อาจเข้าข่าย "อาคาร" ตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 ซึ่งต้องขออนุญาตก่อสร้างจากเจ้าพนักงานท้องถิ่นก่อนติดตั้ง

กฎหมายใช้ทั้งขนาด น้ำหนัก ตำแหน่ง และระยะห่างจากที่สาธารณะเป็นเกณฑ์ ตัวเลขอยู่ในกฎหมายและกฎกระทรวง ป้ายที่มักเข้าข่ายได้แก่

• ป้ายที่ติดหรือตั้งไว้เหนือที่สาธารณะ เช่น ป้ายยื่นออกเหนือทางเท้า
• ป้ายที่ตั้งห่างจากที่สาธารณะไม่มาก และสูงหรือหนักพอที่จะเป็นอันตรายถ้าล้ม
• ป้ายบนหลังคา ดาดฟ้า หรือบนโครงเหล็กสูง

ป้ายขนาดใหญ่มากอาจต้องมีวิศวกรออกแบบและรับรองโครงสร้าง และป้ายบางขนาดต้องมีผู้ตรวจสอบอาคารตรวจสภาพเป็นระยะตามที่กฎหมายควบคุมอาคารกำหนด เกณฑ์ขนาดและรอบการตรวจถามฝ่ายโยธาของท้องถิ่นได้

ป้ายชื่อร้านทั่วไปที่ติดชิดผนังอาคารของตัวเอง ขนาดไม่ใหญ่ ส่วนใหญ่ไม่เข้าข่ายเหล่านี้ แต่ถ้าไม่แน่ใจ ให้ถามเจ้าหน้าที่ฝ่ายโยธาของท้องถิ่นก่อนสั่งผลิต ดีกว่าต้องรื้อภายหลัง

ป้ายในที่สาธารณะและริมถนน

การติดตั้งป้าย แขวนไวนิล หรือปิดประกาศในที่สาธารณะ เช่น ทางเท้า เสาไฟ รั้วสาธารณะ ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานท้องถิ่นก่อน ตาม พ.ร.บ.รักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง พ.ศ. 2535 ฝ่าฝืนมีโทษปรับ ขั้นตอนขออนุญาตและระยะเวลาที่อนุญาตให้ติด ถามท้องถิ่นของคุณ

ป้ายที่อยู่ริมทางหลวงหรือในเขตทางหลวงมี พ.ร.บ.ทางหลวง พ.ศ. 2535 กำกับอีกชั้น ต้องได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่ดูแลทางหลวงสายนั้นก่อน เช่น กรมทางหลวง หรือกรมทางหลวงชนบท

อาคารเช่า ศูนย์การค้า และอาคารชุด

ถ้าคุณเช่าอาคารหรืออยู่ในศูนย์การค้า อาคารสำนักงาน หรืออาคารชุด ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของอาคารหรือนิติบุคคลก่อนติดตั้งป้ายเสมอ แต่ละที่มีระเบียบเรื่องขนาด ตำแหน่ง สี แสงไฟ และเวลาเข้าติดตั้งต่างกัน

ขอระเบียบป้ายเป็นเอกสารก่อนให้ร้านออกแบบ ส่งแบบให้ฝ่ายอาคารอนุมัติก่อนผลิต และตรวจสัญญาเช่าว่าตอนย้ายออกต้องรื้อป้ายและซ่อมผนังคืนหรือไม่

ความปลอดภัยและความรับผิด

ถ้าป้ายหล่นหรือพังทำให้ผู้อื่นเสียหาย ผู้ครอบครองป้ายอาจต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ นี่คือเหตุผลที่ต้องให้ความสำคัญกับโครงและจุดยึด ไม่ใช่แค่หน้าตาป้าย

ป้ายไฟเกี่ยวกับความปลอดภัยทางไฟฟ้าโดยตรง ควรให้ช่างที่มีความรู้ต่อไฟ มีเบรกเกอร์แยก และเดินสายในท่อตามมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้า ช่างไฟฟ้าภายในอาคารมีระบบหนังสือรับรองความรู้ความสามารถที่กรมพัฒนาฝีมือแรงงานเป็นผู้ออก ถามได้ว่าช่างที่มาต่อไฟมีหรือไม่

สิ่งที่ควรตรวจสอบกับร้านทำป้าย

เพราะไม่มีใบอนุญาตวิชาชีพเฉพาะให้ตรวจ สิ่งที่ควรตรวจคือตัวตนของร้าน เอกสารที่ร้านออกให้ได้ และความรับผิดชอบหลังติดตั้ง

สิ่งที่ตรวจ	ตรวจอย่างไร	สำคัญเมื่อไร
ทะเบียนพาณิชย์หรือนิติบุคคล	ขอดูเอกสาร หรือค้นชื่อนิติบุคคลในระบบกรมพัฒนาธุรกิจการค้า	งานมูลค่าสูงทุกงาน
ใบกำกับภาษี	ถามว่าจดภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่	กิจการที่ต้องลงบัญชี
ใบรับประกันแยกส่วน	ขอเป็นเอกสาร ระบุไฟ หม้อแปลง สี โครง	ป้ายถาวรทุกป้าย
ช่างไฟ	ถามว่าใครต่อไฟ ใช้อุปกรณ์อะไร	ป้ายไฟทุกป้าย
การประสานขออนุญาต	ถามว่าร้านช่วยเตรียมแบบและเอกสารได้ไหม	ป้ายใหญ่หรือป้ายเหนือที่สาธารณะ
ประกันความเสียหายต่อบุคคลภายนอก	ถามว่าร้านมีหรือไม่	งานติดตั้งที่สูงหรือริมทางเดิน

ถ้าคุณต้องการใบกำกับภาษีไปลงบัญชี หรืออยากให้ช่วยดูเรื่องการยื่นภาษีป้ายประจำปี ดูสำนักงานบัญชีได้ที่ สำนักงานบัญชี

เนื้อหาบนป้ายก็มีกฎหมาย

โลโก้ ภาพ และฟอนต์บนป้ายต้องเป็นของคุณหรือมีสิทธิ์ใช้เชิงพาณิชย์ ตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 และกฎหมายเครื่องหมายการค้า ความเสี่ยงเรื่องละเมิดอยู่ที่เจ้าของป้าย ร้านมีสิทธิ์ปฏิเสธงานที่ใช้โลโก้หรือตัวละครของผู้อื่น

ป้ายโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มีข้อจำกัดตาม พ.ร.บ.ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 ส่วนขอบเขตที่ใช้กับป้ายชื่อร้านที่มีโลโก้เครื่องดื่มกลุ่มนี้เป็นเรื่องเฉพาะกรณี ถ้าร้านขายสินค้ากลุ่มนี้ ควรถามผู้รู้ก่อนออกแบบ